Aletha Wallace, vrijwilliger bij Viva Salud, is actief in de People's Health Movement (PHM). Op haar werk is ze verantwoordelijk voor het monitoren van de kwaliteit van toeleveringsketens in de farmaceutische sector. Ze is ook betrokken bij een aantal projecten in haar woonplaats Hoeilaart. In januari nam Aletha deel aan de jaarlijkse WHO Watch. Onze politieke medewerker Jasper Thys sprak met haar over deze ervaring.
Kun je uitleggen wat WHO Watch is?
Aletha: “WHO Watch is een initiatief van de Mouvement Populaire pour la Santé (MPS), dat vrijwilligers de kans geeft om de werking van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) te volgen, zowel tijdens de Algemene Vergadering in mei als tijdens de bestuursvergadering in januari. Ons team woont de vergaderingen bij en observeert de debatten. Normaal gesproken zouden we ook kunnen praten met vertegenwoordigers van WHO-lidstaten in Genève, maar dit jaar was dat niet mogelijk vanwege het coronavirus. Op basis van onze observaties publiceren we commentaar en stellen we strategische notities op over de belangrijkste agendapunten. Voor het opzetten van WHO Watch werkt het MPS samen met andere organisaties die zich inzetten om het wereldwijde gezondheidsbeleid democratischer te maken. Het WHO Watch team brengt de kritische blik van sociale bewegingen en maatschappelijke organisaties naar het werk van de WHO.”
Kun je uitleggen hoe de WHO in elkaar zit?
“De WHO heeft twee belangrijke bestuursorganen, de Algemene Vergadering en de Raad van Bestuur. De Algemene Vergadering is een besluitvormend orgaan waarin alle lidstaten zitting hebben. Zij bepaalt het beleid van de WHO, controleert het budget en stelt de richtlijnen vast voor het werk van de directeur-generaal, Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus. De Algemene Vergadering komt elk jaar in mei bijeen. De Raad van Bestuur bestaat uit 34 lidstaten die gekozen zijn voor een termijn van drie jaar. Haar belangrijkste taak is het uitvoeren van de besluiten die op de Algemene Vergadering worden genomen. De Raad van Bestuur komt elk jaar in januari bijeen.”
De 148th De Raad van Bestuur van de WHO kwam bijeen van 18 tot 26 januari. Wat stond er op de agenda?
“We zitten nog steeds midden in een pandemie, dus het coronavirus was het belangrijkste agendapunt. We spraken bijvoorbeeld over de reactie van de WHO op deze gezondheidscrisis, hoe de WHO zich beter kan voorbereiden op gezondheidscrises en hoe ze haar lidstaten beter kan ondersteunen. De geestelijke gezondheid van zowel de bevolking als gezondheidswerkers was een ander belangrijk discussiepunt, aangezien het personeel zwaar getroffen is door deze pandemie. Het Nagoya Protocol stond ook op de agenda. Het gaat om afspraken over het uitwisselen en delen van informatie en technologieën die van belang zijn voor de gezondheid. Vandaag zien we bijvoorbeeld hoe belangrijk het is om vaccins over de hele wereld te verspreiden. Natuurlijk stonden er ook andere punten op de agenda, zoals de financiering van de WHO, de veiligheid van patiënten, gelijke toegang tot medicijnen en de «sociale determinanten van gezondheid», dat wil zeggen de omstandigheden waarin mensen opgroeien, leven en werken.”
Heeft de WHO haar leidende rol in het internationale gezondheidsbeleid kunnen spelen?
“Sommige dingen zijn goed gegaan, andere moeten worden herzien. Het bestuur prees de rol van de WHO tijdens de pandemie in januari. De lidstaten waren tevreden over de steun die ze de afgelopen maanden van de WHO hadden gekregen om de crisis in te dammen. Door financiële beperkingen kon de WHO niet al haar doelstellingen en projecten uitvoeren. Tijdens de debatten werd de kwestie van financiering aan de orde gesteld, zodat de WHO haar taken onafhankelijk kan uitvoeren.”
De WHO heeft niet altijd voldoende macht om haar leiderschapsrol te vervullen. Wat is er nodig om de WHO te versterken?
“De WHO heeft een heel breed programma, maar te weinig middelen om het optimaal uit te voeren. Het budget is in de loop der jaren gestegen, maar er is een financieringsprobleem. De bijdragen van de lidstaten vormen slechts 17% van het totale budget van de WHO. De WHO mag zelf kiezen waaraan ze dit deel van het budget besteedt. De overige 83% zijn vrije bijdragen, die de WHO niet naar eigen goeddunken kan gebruiken. Het zijn de donoren die beslissen wat ze met hun bijdragen doen. Hierdoor kan de WHO haar projecten niet onafhankelijk uitvoeren. Er is een werkgroep opgericht om na te denken over een betere, duurzamere financiering van de WHO.”
Welke rol moet de WHO spelen bij de wereldwijde distributie van vaccins tegen het coronavirus?
“In zijn openingstoespraak tot de Raad van Bestuur benadrukte Dr Tedros, directeur-generaal van de WHO, het belang van universele toegang tot vaccins tegen het coronavirus. Hij ging zelfs zover om te spreken van een morele catastrofe als er geen actie in deze richting wordt ondernomen. In rijke landen zijn al bijna 40 miljoen mensen gevaccineerd, terwijl in arme landen nauwelijks 25 mensen een injectie hebben gekregen. Daarom is de WHO betrokken bij een reeks initiatieven om te zorgen voor een eerlijke verdeling van vaccins. Een van deze initiatieven heet COVAX en heeft als doel om alle landen gelijke toegang tot vaccins te geven. De eerste stap is het vaccineren van alle gezondheidswerkers en kwetsbare groepen over de hele wereld. Maar omdat de rijke landen bijna alle dit jaar geproduceerde vaccins hebben gekocht, is het erg moeilijk voor COVAX om dit doel te bereiken. Landen met lage inkomens hebben de WHO gevraagd iets te doen, maar de WHO heeft niet genoeg macht om rijke landen te dwingen de vaccins te delen.
Nu er overal nieuwe varianten van het coronavirus opduiken, is het van vitaal belang dat vaccins eerlijk worden verdeeld. Anders zal de pandemie langer duren en meer slachtoffers eisen. Daarom geloven wij, het WHO Watch team, dat er meer samenwerking nodig is binnen de WHO om deze crisis te overwinnen. Het is in ieders belang.”
Onderteken het Europees burgerinitiatief
Niemand is veilig totdat iedereen toegang heeft tot veilige en effectieve behandelingen en vaccins. We hebben allemaal recht op bescherming. Daarom steunt Viva Salud de’Europees burgerinitiatief waarin de Europese Commissie wordt opgeroepen om alles te doen wat in haar macht ligt om van vaccins en behandelingen tegen het coronavirus een universeel publiek goed te maken, dat voor iedereen gratis toegankelijk is.
> Onderteken het initiatief
