Van vrijwilliger tot internationale woordvoerder
Sama werkte in 2022 voor het eerst voor AWDA, toen ze nog in Gaza woonde, als vrijwillige projectcoördinator en als mediacoördinator. Toen de genocide begon, voelde ze de drang om weer een steentje bij te dragen — ondanks de afstand. “Dat is wel het minste wat ik voor mijn volk kan doen,” zegt ze.
Vanuit België vertaalt ze het materiaal van AWDA uit het Arabisch naar het Engels: noodoproepen, videoboodschappen, projectdocumenten. Ze fungeert ook als contactpersoon tussen Gaza en de buitenwereld, want het team ter plaatse kan niet altijd zelf berichten plaatsen of communiceren door het gebrek aan internet en elektriciteit. “Soms sturen ze me gewoon een berichtje. Omdat ik hier internet heb, kan ik posten wat zij willen.”
Ze houdt ook contact met donoren en partnerorganisaties, en is dus ook bij Viva Salud langs geweest. Haar rol is breed en gaat non-stop door: er is geen vast rooster als er ‘s nachts een ziekenhuis wordt aangevallen of als er een noodoproep moet worden gepubliceerd.
AWDA: veel meer dan alleen een ziekenhuis
AWDA staat voor veel mensen in Gaza gelijk aan gezondheidszorg, maar de organisatie doet veel meer dan dat.
Vóór de genocide had AWDA twee ziekenhuizen en dertien centra, zes medische centra en zeven gemeenschapscentra. Het grootste ziekenhuis, Nuseirat in het midden van de Gazastrook, is door de bouw van een veldhospitaal uitgebreid van 17 naar 130 bedden op de spoedeisende hulp, en er zijn plannen voor een verdere uitbreiding naar 200.
In het noorden van Gaza, waar alle ziekenhuizen verwoest of onbereikbaar zijn, probeert Awda het tekort aan medische zorg op te vangen via negen eerstelijnszorgcentra en gemeenschapscentra, met plannen om uit te breiden naar twaalf. “Mensen gaan terug naar hun wijk. Niet naar hun huis — hun huis is er niet meer. Ze zetten een tent op tussen het puin. Ze hebben hulp nodig, maar moeten kilometers lopen om die te vinden.”
Naast medische zorg biedt AWDA ook psychosociale begeleiding voor kinderen en vrouwen, trainingen voor vrouwen die moeten wachten op kleine chirurgische ingrepen die nergens meer worden uitgevoerd, zodat ze die zelf kunnen uitvoeren, onderwijs via een project zet Relief International dat nu al 400 leerlingen bereikt, en binnenkort ook opvang voor kinderen zonder ouders. “Het zijn geen nummers. Het zijn mensen met een verhaal, met behoeften. We luisteren eerst, en dan kijken we wat echt helpt — soms is dat tekenen of spelen, soms is het een tent of eten.”
En dan is er nog het radioproject: een nieuw initiatief voor 2026 waarmee AWDA gratis medisch advies, voorlichtingsprogramma’s en psychosociale ondersteuning via de radio wil aanbieden — zodat mensen ook vanuit hun tent toegang hebben tot informatie en zorg.
De situatie vandaag: een staakt-het-vuren lost niets op
Er is officieel een staakt-het-vuren, maar in het ziekenhuis van AWDA merken ze daar weinig van. Er komen nog steeds gewonden binnen — mensen die beschoten werden toen ze naar huis gingen, mensen die gewond raakten bij een nieuwe aanval, of mensen die gewond raakten doordat hun tent instortte door de regen en de wind.
De hongersnood blijft een reëel gevaar. Israël laat alleen chips, chocolade en frisdrank toe — geen voedzaam eten. Er worden nog steeds ondervoede kinderen opgenomen. Mensen drinken water waarvan ze niet weten of het veilig is — het enige water dat er is. Nieraandoeningen zijn een groeiend probleem. Vrouwen koken boven open vuur, zoeken hout op straat en lopen daarbij brandwonden op.
Medische apparatuur en chirurgisch materiaal komen er nauwelijks binnen. Wat er wel binnenkomt, gebeurt niet regelmatig en alleen via internationale organisaties zoals de WHO. Gespecialiseerde zorg, voor wonden die soms wel twaalf keer per dag verzorgd moeten worden, voor oogheelkunde, dermatologie en diabetes, is er bijna niet.
Werken onder extreme druk: over trauma en doorzetten
Hoe houden de medewerkers van AWDA dit vol? Sama denkt even na. “Als Palestijn weet je dat je niets kunt veranderen aan de realiteit waarin je op dat moment zit. Je zenuwstelsel raakt gewend aan de druk. Je beseft niet echt wat er met je gebeurt, wat je ziet — zolang je maar blijft werken.”
Ze vertelt over een arts uit Valencia die tijdens de genocide in Gaza werkte. Hij praat er bijna niet meer over. Het is een trauma. Maar de artsen in Gaza zelf — die werken al drie jaar lang door, zonder te stoppen. Pas nu, nu het even rustig is, beginnen sommigen te beseffen wat ze hebben meegemaakt. “Plotseling missen ze mensen. Ze missen hun thuis. Hun zenuwstelsel stond als het ware op stand-by. Maar er was geen andere keuze. Veel artsen raakten gewond, werden gedood of opgepakt. Er zijn er gewoon niet genoeg meer.”
Na de genocide zullen de medewerkers van AWDA zelf ook psychosociale ondersteuning nodig hebben, en medische delegaties die gespecialiseerde ingrepen kunnen uitvoeren die al veel te lang zijn uitgesteld.
Wat internationale solidariteit concreet inhoudt
Sama is duidelijk over wat ze van mensen buiten Gaza verwacht. Niet in vage bewoordingen, maar heel concreet:
- Blijf het over Palestina hebben. In de media lijkt het alsof het voorbij is. Maar het is nog niet voorbij. De mensen in Gaza zijn nog niet veilig, maar de rest van de wereld dreigt ze te vergeten.
- Doneer. Alles in Gaza kost nu het dubbele of het drievoudige van vóór de genocide. AWDA moet letterlijk alles opnieuw opbouwen, helemaal vanaf nul.
- Wees een spreekbuis voor AWDA. Help mee om verhalen te verspreiden van mensen die zelf niet zo’n groot bereik hebben.
- Boycot. Economische druk werkt.
Wil je AWDA zelf steunen? Dat kan! Doe een gift, bestel het boek en verhuur van fototentoonstelling, oforganiseer zelf een actie voor AWDA.
