De logica van de markt maakt het niet mogelijk om de gezondheidszorg voor iedereen te verbeteren. Als winst en besparingen voorop staan, gaan fatsoenlijke arbeidsomstandigheden en de kwaliteit van de zorg achteruit..
Bezuinigingen en commercialisering: een ramp voor het personeel
Een manier om geld te besparen in de gezondheidszorg is door minder uit te geven aan gezondheid en veiligheid op het werk. De COVID-19-pandemie heeft dat pijnlijk duidelijk gemaakt. Hoewel zorgverleners hun werk onder gevaarlijke omstandigheden doen, krijgen ze niet genoeg beschermingsspullen. Door het tekort aan mondkapjes, desinfecterende gel en handschoenen is het personeel extra kwetsbaar voor infecties. Volgens de WHO waren er in mei 2021, na een jaar pandemie, wereldwijd ongeveer 115.000 zorgverleners overleden aan COVID-19.
Hogere werkdruk
Gezondheidswerkers over de hele wereld laten van zich horen. Ze zijn gefrustreerd over hun werkomstandigheden en hoe ze hun werk moeten doen. Door de pandemie zijn veel mensen uit de gezondheidszorg weggegaan. Daardoor moet het werk nu door veel minder mensen worden gedaan.. De werkdruk is enorm en er is steeds meer personeel nodig. Goedkoper, flexibeler, efficiënter. Tijdmanagement en papierwerk krijgen voorrang boven kwaliteitsvolle zorg.
Je ziet het ook in rusthuizen, vooral als het door privébedrijven wordt gerund. Geen tijd om met patiënten te kletsen, alles is tot op de minuut gepland. De kwaliteit van de zorg gaat achteruit en het zorgpersoneel haalt geen voldoening meer uit hun werk. Stress, lichamelijke klachten en burn-out zijn de onvermijdelijke gevolgen hiervan.. Als iemand een tijdje wegblijft, krijgen de collega's natuurlijk meer werk.
Minder veiligheid op het werk
Tijdens de pandemie werd het zorgpersoneel veel geprezen. Maar nu is er nog steeds geen echte steun. De werkomstandigheden van het zorgpersoneel blijven erg twijfelachtig, vooral in de privésector. Uit een onderzoek onder zorgpersoneel in Catalonië blijkt dat verpleegkundigen in de privésector vaker tegen lagere lonen en onregelmatige werktijden werken dan hun collega's in de publieke sector. Dit heeft een grote impact op hun mentale en fysieke gezondheid. Bovendien neemt het aantal uitzendkrachten wereldwijd toe. Het wordt steeds moeilijker om een contract voor onbepaalde tijd te krijgen. In de snelgroeiende privésector in India zijn vaste contracten bijvoorbeeld zeldzaam.
Daarom, Het medisch personeel wordt daar vaak minder goed betaald, of net iets meer dan het minimumloon. Soms zijn de salarisvoorwaarden in de privésector aantrekkelijker dan in de publieke sector., maar onzekere contracten betekenen dat mensen minder rechten opbouwen voor pensioen, ziekteverlof of werkloosheid. Bovendien worden overuren niet altijd betaald en is het risico op onterecht ontslag super groot.
Zwakkere vakbonden
Samen staan we sterker! Dat is het doel van de vakbonden: ze brengen het zorgpersoneel samen en spreken met één stem. Ze zijn de hefboom om ongezonde werkomstandigheden gericht aan te pakken.. Vakbonden onderhandelen over betere loonvoorwaarden, klagen over het gebrek aan flexibiliteit en zorgen ervoor dat de rechten van het personeel worden gerespecteerd. In de privésector zijn er echter veel minder zorgverleners die bij een vakbond zitten. In Polen zijn dat er bijvoorbeeld maar 5 %.
Overal verliezen zorgverleners zelfs hun baan omdat ze lid zijn geworden van een vakbond. En sommige particuliere zorgbedrijven doen er alles aan om te voorkomen dat er vakbonden worden opgericht.. Dit heet de vakbondsbreuk en gaat in tegen artikel 23 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM): iedereen heeft het recht om een vakbond op te richten en/of zich daarbij aan te sluiten.
| LATEN WE EEN VOORBEELD NEMEN AAN HET VERENIGD KONINKRIJK «Het tekort aan personeel kost levens!” Deze boodschap is sinds december 2022 meerdere keren gehoord in het Verenigd Koninkrijk. Voor het eerst hebben tienduizenden verpleegkundigen gedemonstreerd. Met deze historische staking riepen ze op tot versterking van de NHS, de Britse nationale gezondheidsdienst. Rond dezelfde tijd, op 10 januari 2023, besloot de conservatieve regering van het Verenigd Koninkrijk om een controversieel wetsvoorstel over stakingen in te dienen bij het parlement. Dit wetsvoorstel gaf de regering en werkgevers de mogelijkheid om zorgverleners te verplichten om tijdens een staking een minimale dienstverlening te garanderen. Dit wetsvoorstel was vooral bedoeld voor de sectoren gezondheidszorg en onderwijs.. Maar het zijn juist deze sectoren die in de maanden voor de aankondiging van de regering massaal de straat op zijn gegaan. Het wetsvoorstel gaf werkgevers de mogelijkheid om stakende werknemers makkelijker ontslaan en vakbonden voor de rechter slepen. Een klap voor de mensen die in de Britse publieke sector werken, die de staking zien als hun laatste redmiddel tegen de hoge kosten van levensonderhoud in het Verenigd Koninkrijk. |
Braindrain
Tot slot, Het uitbesteden van gezondheidszorg aan commerciële investeerders is slecht voor de publieke sector, omdat het zeldzame middelen zoals gekwalificeerde professionals wegneemt. Een voorbeeld hiervan is hoe de aanwezigheid van de particuliere winstgevende sector in een land, of de medische toerisme-industrie in buurlanden, gezondheidswerkers uit de publieke sector weglokken met hogere salarissen. Deze interne en internationale «braindrain» of «zorgdrain» zorgt voor een tekort aan gezondheidswerkers in de publieke sector en in plattelandsgebieden. Het gevolg is dat een groot deel van de bevolking geen toegang heeft tot goede gezondheidszorg.
Landen met een laag inkomen worden hierdoor extra hard geraakt. Ze zien veel van hun zorgprofessionals naar landen met een hoog inkomen vertrekken, die hun eigen tekorten proberen op te lossen, waardoor ze elders nieuwe tekorten veroorzaken. Landen met een laag inkomen betalen voor de opleiding van zorgverleners, terwijl landen met een hoog inkomen daarvan profiteren. De Internationale Organisatie voor Migratie schat dat landen met een laag inkomen jaarlijks 500 miljoen dollar verliezen door de migratie van gezondheidswerkers naar landen met een hoog inkomen.
De winstbejag van Big Pharma versus de gezondheidswerkers
De grote farmaceutische bedrijven hebben de afgelopen jaren enorme winsten gemaakt. In 2022 heeft Pfizer 100 miljard dollar verdiend. Een record. Dat is net zoveel als de totale gezondheidszorguitgaven van 100 landen bij elkaar. Toch kan de vaccinatiecampagne tegen COVID-19 moeilijk een succes worden genoemd.
Vooral voor gezondheidswerkers in landen met een laag inkomen. Eind 2021, na een jaar vaccineren, was nog maar één op de drie zorgverleners ingeënt. En dat terwijl zorgpersoneel als een prioriteitsgroep is aangewezen voor vaccinatie tegen COVID. De winstbejag van grote farmaceutische bedrijven kost zorgpersoneel het leven.