Het coronavirus dook half maart op in Cuba. De inperkingsmaatregelen hebben duidelijk invloed gehad op onze lokale partner, het Centro Felix Varela. Zij gebruiken nu hun netwerk van klimaatvrijwilligers en hun unieke karteringsmethode om deze epidemie te bestrijden. We hebben een online interview gehouden met twee van hun vrijwilligers.
Het Centro Felix Varela (CFV) versterkt kwetsbare gemeenschappen op het hele eiland Cuba door zich te richten op twee thema's: enerzijds het bevorderen van vreedzaam samenleven en anderzijds het beschermen van de leefomgeving. Hiervoor brengen ze verschillende bestaande organisaties samen die al veel lokale kennis hebben, maar deze specifieke kwesties nog niet hebben aangepakt. Dit zijn onder andere ouderverenigingen, lerarenverenigingen en lokale besturen. Als onderdeel van Cuba's klimaatplan is het hun taak om hun medeburgers bewust te maken van de risico's van klimaatverandering.
Hiervoor gebruikt onze partner de methode ‘Mapa Verde’. Kinderen, ouders, vissers, kleine zelfstandigen, enz. maken via verschillende workshops een kaart van hun eigen dorp of buurt. Ze organiseren brainstormworkshops en discussieforums om de mooiste plekjes te identificeren, ideaal om bijvoorbeeld te gaan zwemmen of om een leerzame historische plek te bezoeken. Maar ze gaan ook op zoek naar minder aantrekkelijke plekken, zoals de afvoerpijpen van vervuilende fabrieken, afval dat op straat ligt, plekken die ‘s nachts gevaarlijk zijn en gebieden die gevoelig zijn voor overstromingen. Deze ’groene kaarten' zijn een educatief en didactisch hulpmiddel voor zowel burgernetwerken als gemeenten. De volgende stap is het analyseren van de negatieve gevolgen. Vervuild stilstaand water kan bijvoorbeeld een broedplaats zijn voor ziektedragende muggen en luchtvervuiling kan leiden tot ademhalingsproblemen.
Gemeenteraden en vrijwilligersgroepen gebruiken deze methodologie en kennis nu om gebieden met een hoog risico op blootstelling aan Covid-19 te identificeren en het publiek te informeren. De kaart toont plaatsen waar mensen dicht bij elkaar wonen, zoals markten en flatgebouwen, of waar veel kwetsbare mensen wonen, zoals ouderen.
Ik had de gelegenheid om via whatsapp te praten met een CFV-vrijwilliger die in Alamar woont, in het oosten van Havana, en met Barbara, een vrijwilliger uit San Cristóbal, in de westelijke provincie Artemisa.
Welk effect heeft het coronavirus gehad op het ‘mapa verde’ netwerk?
Er zijn positieve en negatieve gevolgen. De meeste groepen ‘mapeadores’ zijn schoolkinderen, maar sinds eind maart zijn de scholen gesloten. Dit betekent dat ze hun kaarten eind juni niet af zullen hebben. Andere openbare activiteiten zijn afgelast en de maandelijkse coördinatiebijeenkomsten gaan niet door. We houden contact via whatsapp, telefoon en e-mail, maar niet iedereen heeft een smartphone of toegang tot internet.
Het hoofdkantoor van Centro Felix Varela bevindt zich in een gebied dat volledig in quarantaine is geplaatst. Gelukkig zijn er nog steeds geen zieke mensen in ons netwerk, ondanks het feit dat één oudere vrouw is besmet door haar dochter, die uit het buitenland is gereisd om haar te bezoeken.
Maar positief is dat we onze kennis kunnen verrijken. We hebben bijvoorbeeld gezien dat we kleine pictogrammen aan de kaarten moeten toevoegen om ook sociale problemen in kaart te brengen. We hebben al geëxperimenteerd met deze methode met betrekking tot gendergerelateerd geweld. We willen ook een pictogram maken dat wederopbouw symboliseert, zodat we ook dit aspect kunnen volgen tijdens of na een ramp.
Dankzij onze ‘mapas verdes’ weten we waar de meest kwetsbare gebieden zijn. Deze informatie is nu opgenomen in officiële preventieplannen. Een ander experiment dat nu zijn waarde heeft bewezen is het gebruik van gerontologische groene kaarten, die de kwetsbaarheidsfactoren van ouderen in hun buurt laten zien. Zo'n situatie hebben we nog nooit meegemaakt, hoewel er wel oefeningen zijn geweest met epidemiologische groene kaarten in Edesio Perez en Manicaragua. We moeten nu voortbouwen op deze ervaringen, want de opwarming van de aarde zal waarschijnlijk de oorzaak zijn van andere epidemieën.
In San Cristóbal helpen we de lokale bevolking te informeren en delen we beschermingsmaskers uit. We weten dat veel mensen hun eigen maskers maken en dat is hier niet anders. We zijn beschikbaar voor buurtcomités om waar mogelijk hulp te bieden.
Hoe is de situatie in jouw buurt?
Oost-Havana is nog niet zwaar getroffen. In de hoofdstad zijn de meest vervuilde gebieden de Plaza, Cerro, Oud Havana en het centrum. Net als bij klimaatverandering zien we dat er nu in het hele land een probleem is met de risicoperceptie. De bevolking wordt dagelijks geïnformeerd en er heerst een goede sfeer van samenwerking tussen de verschillende instellingen, sociale organisaties en zelfstandigen. Ze hebben allemaal hun manier van werken aangepast om zo efficiënt mogelijk te zijn en om sociale afstand te bevorderen. En de ordediensten straffen degenen die zich niet aan de maatregelen houden.
Hoe is de gezondheidssector betrokken bij jullie werk?
Gezondheid moet worden gedefinieerd als een algemeen gevoel van welzijn. Voor ons in Cuba gaat het dus in wezen om de gezondheid van de bevolking. Iedereen heeft een rol te spelen: de middenklasse, de overheid, de handel, de landbouw, wetshandhavingsinstanties, het leger, sporters, maatschappelijk werkers, verschillende soorten bedrijven, universiteiten en hun studenten, enz.
Buurtcomités en geneeskundestudenten gaan regelmatig de straat op en kloppen bij mensen aan om te vragen hoe het met hun gezondheid is gesteld.
De poliklinieken [een soort wijkgezondheidscentrum dat primaire en secundaire zorg biedt] doen alles wat ze kunnen. Verpleegkundigen en huisartsen bezoeken patiënten met een medisch dossier vaker.
Aan huis gekluisterd zijn is niet gemakkelijk. Welke initiatieven zijn er om de geestelijke gezondheid te beschermen?
De geschreven pers, radio, televisie en sociale media zenden nu programma's en documenten uit met tips over hoe je het beste om kunt gaan met opsluiting. Ze geven advies over hoe je een dagelijkse routine kunt creëren, suggereren sportieve oefeningen of ideeën voor naaiprojecten, spelletjes voor kinderen en het hele gezin en nodigen mensen uit om mee te doen aan foto- of andere uitdagingen. Er zijn ook huiswerkopdrachten om je te helpen je ambachtelijke vaardigheden of fotografische creativiteit te ontwikkelen. Professionals gebruiken methoden om gevoelens van angst te verminderen. Er verschijnen nieuwe soorten informatie, entertainment en muzikale programma's op tv. Op Facebook is er bijvoorbeeld een groep die nieuwe en eenvoudige recepten deelt. Je kunt ook films en tv-series downloaden op je mobiel. Leerlingen krijgen online huiswerk van hun leraren, waarbij alle gezinsleden betrokken zijn.
Dit interview is afgenomen door Julie Steendam, die op dit moment in Cuba is. Je kunt haar volgen op haar blog Eeuwige Zee (in het Nederlands).
Lees meer
Vanwege het Amerikaanse embargo tegen Cuba worden de inwoners van dat land extra getroffen door het coronavirus. Ga voor meer informatie naar de Cubanismo.be
Wij steunen de oproep van de Coordination pour la levée de l'embargo sur Cuba om een boodschap van solidariteit naar Cuba te sturen. Je kunt dit online doen door te klikken op de volgende link waar je ook getuigenissen van Cubanen kunt lezen.
Wat kun je doen?
Volg onze zorgverleners via WhatsApp
1. Voeg Viva Salud toe aan je contacten op je smartphone met het nummer 0470 82 72 22.
2. Stuur ons een bericht met je naam en “ik schrijf me in”.”
3. We houden je op de hoogte.
Steun de strijd van onze partners met een donatie
Je kunt ook geld overmaken naar het rekeningnummer van
Viva Salud: BE15 0010 4517 8030 | BIC: GEBABEBB, met de mededeling ‘donatie voor de strijd tegen corona’.
Steun de strijd van onze partners met een maandelijkse donatie
Doe mee aan de campagne
Check onze campagne «Steun de wereldwijde strijd tegen corona»:
- hoe onze partners het coronavirus aanpakken
- wat je kunt doen
- waarom een sterk openbaar gezondheidszorgsysteem nodig is
