De vaccinatiecampagne in Congo is officieel begonnen op 19 april. Een maand later zijn er slechts 20.000 doses toegediend voor een bevolking van meer dan 90 miljoen mensen. We spraken met onze partners van Étoile du Sud in Congo over de problemen bij het op gang brengen van de campagne en de rol van sociale bewegingen.
Hoe verloopt de vaccinatiecampagne in Congo?
Erick Kambale, voorzitter van de Raad van Bestuur van Étoile du Sud: «Op 10 maart kondigde het Ministerie van Volksgezondheid de vaccinatiecampagne aan, maar verschoof deze een paar dagen naar april. De gevoelens van het publiek over de campagne zijn gemengd. Er zijn twijfels over de aanwezigheid van de ziekte in Congo en het belang van vaccinatie. Sommige van onze gezondheidsactivisten die helpen bij het informeren van het publiek stellen ook vragen, ook al is het hun taak om mensen te informeren en bewust te maken».»
«Mensen stellen vragen omdat het ministerie van Volksgezondheid geen duidelijke informatie geeft over de samenstelling van het vaccin», legt dr. Jean Bosco Bongo uit. «Dit wekt argwaan. Ook voor ons in de gezondheidssector is deze informatie belangrijk als we mensen op de juiste manier willen informeren en overtuigen om zich te laten vaccineren. Er is training nodig over hoe de autoriteiten de campagne zullen leiden, over hoe we de verschillende producten moeten gebruiken en toedienen. Dat is de enige manier waarop we van deur tot deur kunnen gaan om het publiek te informeren. De campagne, die gepland stond voor maart, werd uitgesteld na berichten over bijwerkingen van het AstraZeneca-vaccin. De overheid wilde aanvullende gegevens hebben, maar legde dit niet voldoende uit aan het publiek.»
«Vanaf het begin van de pandemie waren mensen sceptisch over de ziekte door een gebrek aan informatie over het virus», zegt Mamie Meta, hoofd van genderprojecten in de provincie Haut Katanga. «In ons werk horen we veel hypotheses en geruchten, bijvoorbeeld dat het een ziekte van de rijken en blanken is. Daarom richten we ons op bewustmaking van de regels van afstand en hygiëne. Er zijn ook twijfels over de effectiviteit van vaccins, en die twijfels zijn nog groter gezien de vele mutaties in het virus.»
«Sommige gezondheidswerkers zijn ook sceptisch, geven geloof aan geruchten of zeggen openlijk dat ze niet gevaccineerd zullen worden,» zegt Jean Bosco Bongo. «Dat is een groot risico. Werken in de gezondheidszorg en je niet laten vaccineren kan leiden tot veel besmetting. En behalve dat we in de gezondheidszorg werken, zijn we ook ouders of mensen die de leiding hebben over andere mensen. Degenen die anderen moeten overtuigen, moeten zelf ook overtuigd zijn. Bovendien hebben onze medewerkers meer beschermingsmiddelen nodig en een financiële beloning voor hun investering, zoals in het Westen het geval is geweest».»
Welke rol speelt Étoile du Sud in de vaccinatiecampagne?
«Sinds de uitbraak van het coronavirus was bewustmaking onze prioriteit,» zegt Sylvie Luzala, voorzitter van de nationale administratie van Étoile du Sud. «Nog voordat we instructies kregen van de regering of de Wereldgezondheidsorganisatie, gingen we van deur tot deur om mensen te informeren over het belang van hygiëne en afstandsregels. We stuurden gezondheidsactivisten naar volksbuurten, waar geen toegang is tot radio, televisie of geschreven pers en waar ze niet op de hoogte zijn van de informatie van de overheid. We blijven hetzelfde doen om de bevolking uit te leggen dat het vaccin de beste oplossing is om deze pandemie te overwinnen.»
«Met onze gezondheidsactivisten staan we dicht bij de mensen,» zegt Jean Bosco Bongo. «We hebben ook een mobiele kliniek. Dankzij deze structuren kunnen we de bevolking informeren over het belang van het vaccin. Tijdens vorige pandemieën waren we ook sceptisch en zagen we de gevolgen. Nu verspreidt het virus zich snel over de hele wereld. Daarom moeten we ons laten vaccineren om onszelf en onze omgeving te beschermen en de verspreiding van het virus te stoppen.»
«Met onze volksgezondheidscomités willen we mensen de juiste informatie geven om ze bewust te maken van het belang van vaccinatie» - Mamie Meta, hoofd genderprojecten in de provincie Haut Katanga.
Sociale media verspreiden veel onjuiste informatie. Mamie Meta: «Met onze volksgezondheidscomités willen we mensen de juiste informatie geven om ze bewust te maken van het belang van vaccinatie. Dit vergt veel extra inspanning en middelen, vooral om de meest afgelegen dorpen en bevolkingsgroepen te bereiken. We hebben gemerkt dat veel mensen in deze gebieden zich niet eens bewust zijn van het virus.»
Ook nu nog wacht Étoile du Sud niet op instructies van hogerhand om mensen bewust te maken van de noodzaak van vaccinatie. Erick Kambale: «Onze boodschap is dat het vaccin beschikbaar moet zijn voor iedereen in Congo. Want een niet-gevaccineerd persoon kan vele anderen blijven besmetten, zeker als het virus muteert. Dat is de boodschap die we proberen over te brengen zonder over het vaccin zelf te praten, omdat we tegen geloofwaardigheidsproblemen aanlopen door het gebrek aan officiële wetenschappelijke informatie. Dus concentreren we ons op het belang van het vaccin en het feit dat het voor iedereen beschikbaar is.»
Voor een bevolking van meer dan 90 miljoen mensen zijn volgens het Ministerie van Volksgezondheid slechts 1,7 miljoen doses beschikbaar. En de Congolese regering heeft inmiddels besloten om de 1,3 miljoen doses die AstraZeneca via het Covax-initiatief heeft ontvangen, te verspreiden over andere Afrikaanse landen, vanwege gerapporteerde bijwerkingen en wantrouwen onder de bevolking.
Erick Kambale: «Het kleine aantal beschikbare doses ontmoedigt mensen nog meer. Wie krijgt het vaccin en wie niet? We hebben nog meer gezondheidscampagnevoerders nodig om het bewustzijn te vergroten. We hebben tijd nodig. Zelfs als de minister vandaag de richtlijnen voor vaccinatie tegen Covid-19 zou vrijgeven, zouden ze alleen nuttig zijn als het publiek zich zou laten vaccineren. Maar op dit moment zijn er geen overheidsinitiatieven om het bewustzijn op grote schaal te vergroten. En om deze uitdaging aan te gaan, willen we nog meer gezondheidsactivisten trainen en coachen, zodat ze goed toegerust het veld in kunnen gaan.»
