De Belgische regering wil de wereldwijde toegang tot vaccins verbeteren door middel van een liefdadigheidsstrategie. Maar volgens 24 Belgische organisaties (zie hieronder) zal dit niet genoeg zijn.
Op maandag 27 september bezocht de minister van Ontwikkelingssamenwerking, Meryame Kitir, de luchthaven van Luik om het vertrek te verwelkomen van een zending vaccins tegen het coronavirus, bestemd voor landen met lage inkomens via het mechanisme COVAX. Het initiatief is begrijpelijk, in haar rol als minister van Ontwikkelingssamenwerking, maar het zal de wereldwijde apartheid niet veranderen als het gaat om vaccins. Ook de zwakke resolutie die op 23 september door de Vivaldi-meerderheid in het federale parlement werd aangenomen, zal dat niet doen. Liefdadigheid en dubbelzinnigheid staan voorop in de strategie van onze regering. Dit zal ons echter niet helpen om de pandemie te overwinnen.
De kloof tussen de haves en de have-nots blijft enorm. In de 29 armste landen, waar ongeveer 9% van de wereldbevolking woont, is amper 0,3% van het totale aantal vaccins toegediend. In Afrika als geheel is minder dan 4 % van de bevolking twee keer gevaccineerd. De wereldwijde vaccinatiecampagne was dus in alle opzichten een mislukking.
Het coronavirus heeft vrij spel
Elke dag verliezen tussen de 6.000 en 10.000 mensen over de hele wereld hun leven aan Covid-19. De Wereldgezondheidsorganisatie houdt momenteel zes verschillende varianten van het virus in de gaten. Deze kunnen ook ernstige problemen veroorzaken. In een internationaal onderzoek eerder dit jaar waarschuwde tweederde van de ondervraagde virologen dat de huidige vaccins geen bescherming zullen bieden tegen nieuwe mutaties van het virus die het komende jaar opduiken. Dit cijfer kan alleen maar worden opgevat als een duidelijke waarschuwing voor de dringende noodzaak om de wereldwijde pandemie snel onder controle te krijgen.
Onze regering en de leiders van andere rijke landen beweren dat ze dit doel nastreven. Tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties volgde de ene veelbelovende verklaring op de andere. Op 24 september presenteerde de Amerikaanse president Joe Biden zich als een weldoener op het wereldtoneel door 500 miljoen extra vaccins te beloven om de wereldwijde vaccinatiecampagne te versnellen. Onze premier, Alexander De Croo, verklaarde dat solidariteit in vaccinatie een essentiële voorwaarde is om de pandemie te verslaan. Maar laten we eerlijk zijn. Een donatie van 4 miljoen vaccins is slechts een druppel op de gloeiende plaat.
Te weinig, te laat
Het is vooral te weinig en te laat. Bovendien is deze belofte niet erg geloofwaardig: de overgrote meerderheid van eerdere beloftes is nog niet nagekomen. Amper 15 % van de miljard doses die landen met een hoog inkomen beloofden te doneren, zijn in Afrika aangekomen. COVAX, het mechanisme dat bedoeld is om gezondheidswerkers en kwetsbare groepen in lage-inkomenslanden dit jaar te vaccineren, komt een half miljard vaccins tekort om zijn toch al bescheiden doelstelling te halen. Erger nog, de EU importeert netto meer vaccins uit Afrika dan ze doneert. Uit onderzoek van de New York Times blijkt zelfs dat Johnson & Johnson bij de Zuid-Afrikaanse regering heeft gelobbyd om vaccins naar de EU te exporteren.
Een goudmijn voor Big Pharma, een ramp voor de volksgezondheid
Ondertussen blijft het winstmodel van de farmaceutische industrie intact. Terwijl de leiders van de rijke landen mooie verklaringen aflegden over internationale solidariteit, zagen de grote farmaceutische bedrijven hun omzet historische hoogten bereiken. Dankzij hun monopolie op vaccins tegen het coronavirus, waarvan de ontwikkeling in verschillende landen werd gesteund met 100 miljard dollar belastinggeld, behaalden Moderna, Pfizer en BioNTech in de eerste helft van 2021 een omzet van meer dan 26 miljard dollar. Voor Moderna en BioNTech is twee derde van dit bedrag pure winst. Volgens de People's Vaccine Alliance zijn minstens negen mensen miljardair geworden dankzij de enorme winsten van de farmaceutische industrie sinds het begin van de pandemie.
Het bedrijfsmodel van Big Pharma - miljarden euro's aan overheidsgeld ontvangen, exorbitante prijzen vragen voor levensreddende medicijnen en weinig belasting betalen - is dus een goudmijn voor investeerders en bedrijfsdirecteuren. Maar het is ook een ramp voor de wereldwijde volksgezondheid. Het stort delen van Latijns-Amerika, Afrika en Azië in nieuwe crises, brengt verzwakte gezondheidssystemen aan de rand van de afgrond en veroorzaakt elke week tienduizenden vermijdbare sterfgevallen. Volgens Amnesty International voedt Big Pharma een mensenrechtencrisis zonder weerga. Er is dringend een andere aanpak nodig. Valse beloften en liefdadigheid horen hier niet thuis.
Het vaccin in de handen van het publiek leggen
Tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties was de Spaanse premier Pedro Sánchez duidelijk over de eerste stap. In zijn woorden: «we moeten de knelpunten in de productie en distributie van vaccins oplossen, in het bijzonder door een tijdelijke vrijstelling van patenten op coronavaccins». Onze regering zou deze oproep in Europa moeten steunen en zich moeten aansluiten bij de ongeveer honderd landen die pleiten voor de TRIPS-ontheffing.
Via het Europese burgerinitiatief «Geen winst op de pandemie», Er zijn bijvoorbeeld al 31.000 Belgen die vragen om Corona-vaccins beschikbaar te maken voor het publiek. Vervolgens moeten we werken aan kennis- en technologieoverdracht. Op deze manier kunnen we de productie van vaccins snel verhogen. En op de lange termijn versterken we de ontwikkeling van lokale productiefaciliteiten over de hele wereld. Door deze maatregelen kan de productie worden afgestemd op de lokale gezondheidsbehoeften. Ze zullen mensen minder afhankelijk maken van het winstoogmerk van westerse farmaceutische bedrijven. Dat is tenslotte geen geringe prestatie in een pandemische situatie.
Het Europese burgerinitiatief Geen Winst op de Pandemie wil in heel Europa een miljoen handtekeningen verzamelen om de Europese Commissie te dwingen actie te ondernemen en het coronavaccin in handen van het publiek te geven. Je kunt het initiatief hier ondertekenen: https://noprofitonpandemic.eu/fr/
Ondertekenaars:
- Wim De Ceukelaire, Viva Salud
- Jean Hermesse, Actieplatform Gezondheid & Solidariteit
- Yves Hellendorf, niet-marchand CNE
- Bart Verstraeten, WSM
- Elies Van Belle, Memisa
- Stefaan Bonte, Artsen zonder Vakantie
- Elisabeth Degryse, Christelijke Mutualiteit
- Ariane Estenne, Christelijke Arbeidersbeweging
- Karim Zahidi, Masereelfonds
- Koen Meesters, ACV
- Koen De Maeseneir, VWGC
- Filip De Bodt, Climaxi vzw
- Michel Vanhoorne, FGE
- Mario Franssen, ManiFiesta
- Nina Henkens, Kif Kif vzw
- Anne Delespaul, Médecine pour le Peuple, Europees burgerinitiatief No Profit over de pandemie
- Hélène Debaisieux, Quinoa
- Marijke Persoone, Iets anders
- Christine Mahy, Waals Anti-armoedenetwerk
- Yahyâ Hachem Samii, Brusselse Liga voor Geestelijke Gezondheid
- Céline Nieuwenhuys, Federatie van Sociale Diensten
- François Perl, Solidaris
- Nathalie Lionnet, SETCa
- Beweging.net
