Ondanks de illegale blokkade van de VS is Cuba er al in geslaagd om twee vaccins te produceren. We hadden de eer om de Cubaanse immunoloog Tania Crombet Ramos te ontmoeten. Zij beantwoordde onze vragen over de vaccinatiecampagne in Cuba.
Kun je jezelf kort voorstellen en je rol beschrijven in de strijd van Cuba tegen het coronavirus?
«Als immunoloog heb ik een groot deel van mijn tijd besteed aan kankeronderzoek. Op dit moment ben ik echter lid van de Cubaanse Nationale Consultatieve Raad. Met zijn zestig leden bespreken we twee keer per week de coronavirussituatie in Cuba.
In het instituut waar ik werk, ontwikkelen we momenteel remedies en een van de twee Cubaanse vaccins. Het instituut wordt ook gebruikt als testcentrum. Natuurlijk stopt mijn andere werk daar niet. Kanker is niet verdwenen met de opkomst van het coronavirus. We ontwikkelen ook een nieuw medicijn tegen Alzheimer, een ziekte die sterk is toegenomen als gevolg van gedwongen isolatie tijdens opsluiting».»
Hoe is de situatie in Cuba op dit moment met betrekking tot het coronavirus?
«Op dit moment bereikt Cuba een piek in het aantal besmettingen door de Delta-variant. We hebben tussen de 5.000 en 10.000 nieuwe besmettingen per dag. Dit is duidelijk een uitdaging. We hebben echter een zeer laag sterftecijfer: bijna alle patiënten met COVID-19 herstellen in Cuba. Het sterftecijfer in verhouding tot de bevolking is vier keer lager dan in de Verenigde Staten. Dit komt omdat we veel belang hechten aan testen. Dankzij hen kunnen we gevallen heel snel opsporen. In Cuba zijn er 28 laboratoria waar PCR-tests worden uitgevoerd. We ontwikkelen ook Interferon, een medicijn dat het virus verzwakt.»
Hoe verloopt de vaccinatiecampagne in Cuba?
«In eerste instantie hadden we vijf potentiële vaccins. Twee daarvan worden momenteel gebruikt in Cuba en een paar andere landen: Abdala en Soberano. Ons doel is om tegen 15 november 90% van de bevolking te vaccineren. Dan kan het toerisme, een belangrijke bron van inkomsten voor Cuba, worden hervat. Cuba is een van de weinige landen waar kinderen ook worden ingeënt tegen het coronavirus. Het Cubaanse vaccin zou wereldwijd gebruikt kunnen worden, ook al is dat voorlopig onmogelijk. Het blijkt zelfs zeer effectief te zijn als booster in combinatie met een ander vaccin zoals Pfizer of Moderna.
Kun je geloven dat ik gisteren het Europees Parlement niet in mocht met mijn vaccinatiebewijs? Ook al weet ik waarschijnlijk meer over het coronavirus en vaccins dan wie dan ook daarbinnen.»
Welke invloed heeft de blokkade gehad op de test- en vaccinatiecampagne?
«Natuurlijk krijgen we te maken met tekorten. Onze economie heeft het momenteel zwaar te verduren. Niet in de laatste plaats omdat het toerisme is teruggelopen en we momenteel 60 tot 70% van ons BBP uitgeven aan volksgezondheid. Dit was een van de factoren die de aanleiding vormden voor de demonstraties in Cuba op 11 juli. Die werden echter grotendeels versterkt door de internationale media en aangemoedigd door de Verenigde Staten.»
Hoe gaat Cuba om met deze tekorten?
«In de afgelopen 60 jaar hebben we geleerd hoe ver creativiteit en samenwerking ons kunnen brengen! Zo zijn we pioniers geworden in de ontwikkeling van vaccins. Preventieve en openbare gezondheidszorg, dicht bij de mensen, is altijd de kern van ons beleid geweest. We grappen wel eens dat we leven als een arm land maar sterven als een rijk land: de belangrijkste doodsoorzaken in Cuba zijn dezelfde als in rijke landen. Toen het coronavirus opdook, ontwikkelden we onze eigen beademingsapparatuur omdat we die niet uit het buitenland konden importeren.
De gezondheid van de bevolking komt altijd op de eerste plaats in Cuba. Daarom hebben we een heel sterk systeem voor eerstelijnsgezondheidszorg. Artsen onderhouden nauw contact met hun patiënten. Cuba heeft 9 artsen per 1.000 inwoners. Dit is een van de hoogste ratio's ter wereld. Cuba is ook erg sterk in wetenschappelijk onderzoek, waardoor het zijn eigen medicijnen kan ontwikkelen. Natuurlijk hebben we soms geen andere keuze dan bepaalde dingen te importeren en dat doen we zoveel mogelijk. Het is erg moeilijk omdat het verboden is om te importeren uit de VS of van een bedrijf dat gevestigd is in de VS. Bovendien zijn er een aantal banken die geen financiële transacties van of naar Cuba toestaan, dus de laatste tijd heb ik zelfs mijn medische onderzoek niet kunnen publiceren.»
Wat kunnen we leren van de gezondheidszorg in Cuba?
«Dat de mens centraal moet staan in het gezondheidsbeleid. Iedereen moet vrije toegang hebben tot gezondheidszorg. We moeten heel precies zijn en veel aandacht besteden aan onze patiënten. En we moeten samenwerken. Onderzoek is geen privébezit; we moeten het zo breed mogelijk verspreiden. Het heeft geen zin dat er barrières zijn voor de toegang tot bepaalde technologieën en onderzoek, zoals nu het geval is met coronavaccins. Stel een plan op, hef de patenten op en wacht niet op de volgende golf of de volgende pandemie!»
Teken het Europese burgerinitiatief No Profit on Pandemics en vraag de Europese Commissie om de patenten op coronavirusvaccins op te heffen.
Wil je actief betrokken raken bij Cuba? Kijk dan eens op Cubanismo.be.
Dit interview werd afgenomen op 9 september. Actuele cijfers zijn hier beschikbaar.
