Eerst de Covid-19-pandemie en nu ook nog een oorlog. Het recht op gezondheidszorg voor de bevolking in Oekraïne staat onder enorme druk. Viva Salud veroordeelt de Russische invasie en roept op tot de-escalatie van het conflict. We hebben een actief vredesbeleid en internationale samenwerking nodig om de grote uitdagingen van onze tijd aan te pakken, en geen nieuwe oorlogen.
Illegale militaire aanval
Op donderdag 24 februari is Rusland Oekraïne illegaal binnengevallen, na maanden van toenemende spanningen met de NAVO. Het Russische geweld heeft al geleid tot de dood van honderden burgers, grootschalige vernietiging van belangrijke infrastructuur en een enorme stroom vluchtelingen. 1,7 miljoen Oekraïners zijn momenteel op de vlucht. Volgens de Verenigde Naties (VN) zou dit aantal kunnen oplopen tot 5 miljoen als het conflict voortduurt.
De Russische invasie is een flagrante schending van de soevereiniteit van Oekraïne en een belediging van het internationaal recht. Viva Salud veroordeelt dit in de sterkste bewoordingen. We eisen dat Rusland zijn militaire acties in Oekraïne onmiddellijk stopzet. Het moet de territoriale integriteit van Oekraïne respecteren.
Het is echt superbelangrijk dat we onze solidariteit tonen met de burgerbevolking in Oekraïne en met de duizenden vredesactivisten in Rusland die zich nog steeds moedig verzetten tegen deze misdadige oorlog. Daarom vragen we je om mee te doen aan de acties van de Belgische vredesbeweging.
Het recht op gezondheid in gevaar
De Russische invasie is een regelrechte ramp voor het recht op gezondheidszorg van het Oekraïense volk. Vooral de meest kwetsbare groepen zullen hier het zwaarst onder lijden. Allereerst is er de directe impact van de bombardementen en ander militair geweld op de fysieke veiligheid en de geestelijke gezondheid van de bevolking. Volgens de VN zijn er al meer dan 350 burgers omgekomen en zijn er nog eens meer dan 750 gewond geraakt.
De Russische bombardementen hebben ook ernstige schade aangericht aan essentiële infrastructuur, zoals het elektriciteitsnet, de waterleidingen, de gasvoorziening en zelfs ziekenhuizen. Dit brengt de toegang tot gezondheidszorg ernstig in gevaar. Niet-spoedeisende zorg wordt uitgesteld om oorlogsslachtoffers te kunnen helpen, en sommige zorgmedewerkers zijn gevlucht. De gevolgen voor de gezondheid van de Oekraïense bevolking zullen snel en ernstig merkbaar zijn.
Bovendien komt de voedselzekerheid in gevaar als het conflict blijft voortduren. Niet alleen in Oekraïne, maar over de hele wereld. Noord-Afrika en het Midden-Oosten importeren bijvoorbeeld meer dan 50 % van hun graan, en een groot deel van hun tarwe en gerst komt uit Oekraïne en Rusland. De sterke stijging van de prijzen van deze landbouwproducten en van gas is een tragedie voor werknemers over de hele wereld.
De situatie is des te ernstiger omdat de Russische troepen Oekraïne zijn binnengevallen op het moment dat het land worstelde met een enorme piek in het aantal coronabesmettingen. Half februari waren 60% van de Covid-19-tests in Oekraïne positief. Het aantal besmettingen zal blijven stijgen en het risico dat er wereldwijd nieuwe varianten van het virus opduiken, zou wel eens kunnen toenemen.
Afstand houden, mondkapjes dragen of je aan een quarantaineperiode houden is in oorlogstijd bijna onmogelijk. Mensen zitten opeengepakt in schuilplaatsen of treinen en het gebrek aan drinkwater is altijd slecht voor de algemene hygiëne. Oorlogssituaties zijn dus altijd de beste voedingsbodem voor besmettelijke ziektes. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) deden 65 % van de besmettelijke ziektes in de jaren negentig zich voor in conflictgebieden of bij mensen op de vlucht.
Ten slotte heeft de oorlog de Oekraïense vaccinatiecampagne tegen Covid-19 verstoord, terwijl slechts 35 % van de bevolking was gevaccineerd. Ook andere belangrijke volksgezondheidsprogramma’s, zoals die tegen hiv en tuberculose, staan op het spel.
Hoewel Oekraïne sinds zijn toetreding tot de WHO in 1994 grote vooruitgang heeft geboekt bij het verbeteren van de gezondheid van zijn bevolking, dreigt die vooruitgang nu in één klap teniet te worden gedaan door het illegale offensief van Rusland. In oorlogstijd is het duidelijk dat sociale rechtvaardigheid onmogelijk is. Daarom moet het geweld zo snel mogelijk stoppen.
Snelle de-escalatie
Als we het recht op gezondheid van de Oekraïense bevolking willen waarborgen, moeten de Russische invasie en het geweld zo snel mogelijk stoppen. Viva Salud roept onze politieke leiders op om het hoofd koel te houden en geen olie op het vuur te gooien. Militaire steun aan Oekraïne en een verdere uitbreiding van de NAVO dreigen het conflict alleen maar aan te wakkeren. Gezien de nucleaire capaciteiten van Rusland en de NAVO-landen is deze optie levensgevaarlijk.
De enige plek waar dit conflict kan eindigen, is aan de onderhandelingstafel. De Belgische regering en de Europese Commissie moeten er alles aan doen om de situatie te de-escaleren. We hebben dus een actief vredesbeleid nodig dat rekening houdt met de veiligheidsproblemen van alle partijen in het conflict. Alleen zo kunnen we de grote uitdagingen van onze tijd over de grenzen heen het hoofd bieden.
