Sinds 20 oktober zijn 188.000 mensen ontheemd door de gevechten tussen de rebellengroep M23 en het Congolese leger in de Democratische Republiek Congo (DRC). Het geweld heeft een grote impact op de gezondheidswerkers en de gezondheidszorg in het land. Maar het gezondheidspersoneel laat van zich horen om betere arbeidsomstandigheden te eisen.
De zorgvoorzieningen in gevaar
In 2021 waren er 127 gevallen van geweld of obstructie tegen gezondheidswerkers in de DRC. Dat is een flinke stijging ten opzichte van de 81 gevallen die in 2020 werden gemeld. Het ging om diefstal van medische spullen, arrestaties en zelfs ontvoeringen van gezondheidswerkers. Dit soort praktijken hebben vaak geleid tot lichamelijk letsel en soms zelfs tot de dood. Bijna 90% van de incidenten vond plaats in het noordoosten en oosten van het land, vlakbij de grens met buurland Oeganda.
Geweld heeft een grote invloed op de gezondheidszorg in de DRC. In de provincie Ituri bijvoorbeeld moesten verschillende gezondheidscentra hun deuren sluiten en hun personeel naar de provinciehoofdstad evacueren. Duizenden inwoners hadden daardoor geen toegang meer tot gezondheidszorg. In Djugu hebben rebellen een ziekenhuis bezet en in brand gestoken. Hierdoor is nieuwe medische apparatuur ter waarde van meer dan een miljoen Amerikaanse dollar verloren gegaan. De rebellen zijn uiteindelijk verdreven, maar door het grote verlies aan apparatuur is de capaciteit van het ziekenhuis nog steeds beperkt. In juni 2021 is een ander ziekenhuis, dit keer in Boga, helemaal kapotgemaakt. Van de ene op de andere dag hadden 80.000 mensen geen toegang meer tot medische zorg.
Zwangere vrouwen en jonge kinderen zijn het meest getroffen door de beperkte toegang tot gezondheidszorg in de DRC.. Het sterftecijfer onder kinderen jonger dan vijf jaar in de DRC is een van de hoogste ter wereld. Ook het moedersterftecijfer in het land blijft erg hoog. Bovendien werd de DRC in 2021 getroffen door een nieuwe mazelenepidemie. Verschillende factoren hebben de nationale vaccinatieprogramma's belemmerd, voornamelijk als gevolg van onvoldoende uitgeruste gezondheidsinstellingen en het onvermogen van vaccinatieteams om bepaalde gemeenschappen te bereiken vanwege de aanhoudende onveiligheid. In het noorden en oosten van het land krijgen de jongste kinderen nog steeds niet al hun kindervaccinaties. Het gevaar bestaat dat ziekten zoals polio en difterie weer de kop opsteken, met een stijging van het aantal kindersterfgevallen tot gevolg.
Staking voor betere werkomstandigheden
Het medisch personeel in de DRC wordt niet alleen geconfronteerd met geweld, maar werkt ook onder slechte algemene omstandigheden. Op 21 september gingen artsen en andere medische medewerkers in Kinshasa de straat op om betere werkomstandigheden te eisen. De dokters in de openbare ziekenhuizen staken al maanden. Ze zeggen dat de regering haar beloften niet nakomt, vooral als het gaat om loonsverhogingen, minder werkdruk en pensioengaranties. De meeste dokters doen mee aan de staking, maar ze blijven wel een minimum aan zorg geven.
Na maanden van staking vonden de dokters van de Nationale Doktersvakbond (SYNAMED) en de Vrije Doktersvakbond (SYLMED) dat de staking niet genoeg opleverde. Daarom hebben ze op woensdag 21 september een nieuwe vreedzame demonstratie georganiseerd.
Terwijl de dokters van de Avenue des Huileries naar de boulevard liepen, kwam het tot een heftige confrontatie met de politie van Kinshasa. Dit ondanks het feit dat de demonstratie vreedzaam was en bovendien was toegestaan. Sommige demonstranten werden geslagen, geschopt, mishandeld en gewond. Anderen werden opgepakt en later weer vrijgelaten.
Solidariteitsactie voor het stakende zorgpersoneel
De artsen zijn echt boos over het geweld van de politie. Ze willen de staking voortzetten via de beweging «ziekenhuizen zonder artsen». Ook al heeft de staking een grote impact op de kwaliteit van de zorg in openbare ziekenhuizen. Normaal gesproken, 90% van de mensen heeft al moeite om toegang te krijgen tot goede gezondheidszorg.. Het is dus echt belangrijk dat de stakende dokters krijgen wat ze vragen.
Met de vakbonden die meedoen aan de staking, Etoile du Sud en Si Jeunesse Savait, onze twee Congolese partners, hebben de online solidariteitscampagne « Mosalayamongasanténabiso » («Het werk van gezondheidswerkers is onze gezondheid» in het Lingala). Met deze campagne hebben ze mensen bewust gemaakt van de uitdagingen waar gezondheidswerkers in de DRC mee te maken hebben en hebben ze hun steun voor deze staking versterkt. Het is nog niet duidelijk of de campagne op de lange termijn succesvol zal zijn, maar de organisaties hebben al een reactie gekregen van de minister van Volksgezondheid van de DRC. Hij zei op Twitter dat hij aan een oplossing zou werken. Het gezondheidspersoneel blijft druk uitoefenen om betere werkomstandigheden in de openbare gezondheidszorg te krijgen, zodat het algemene recht op gezondheid van de Congolezen wordt gegarandeerd.
