#FairFarma: open oproep voor een rechtvaardig geneesmiddelenbeleid

#FairFarma: open oproep voor een rechtvaardig farmaceutisch beleid

Oproep van Belgische maatschappelijke organisaties ter gelegenheid van het Belgische voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie in januari 2024.

In België en Europa zit het geneesmiddelenbeleid op een cruciaal punt. De prijzen stijgen, de budgetten staan onder druk en er zijn steeds meer tekorten. Als we niets doen, komt de toegang tot geneesmiddelen steeds meer in gevaar. In België, maar ook – en vaak nog meer – in de rest van de wereld. Tijdens de coronacrisis hebben we gezien dat farmaceutische bedrijven die toegankelijkheid niet wilden garanderen. Op dit moment zijn er hervormingen in de maak. Eind april heeft de Europese Commissie een voorstel gepresenteerd dat momenteel nader wordt bestudeerd. Wat worden de belangrijkste aandachtspunten van onze regering tijdens het komende Belgische voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie, dat in januari 2024 van start gaat? We pleiten voor een rechtvaardig geneesmiddelenbeleid, en daar horen in ieder geval de volgende acht punten bij:

1. Een eerlijke prijs voor nieuwe medicijnen. Het idee dat de prijs van een medicijn gelijk zou moeten zijn aan wat dat medicijn de samenleving oplevert, leidt tot onhoudbare excessen. De prijs moet worden bepaald op basis van de kosten voor onderzoek en productie, plus een redelijke winstmarge. Een model dat hiervoor door een internationale vereniging van zorgverzekeraars is ontwikkeld, moet worden gebruikt bij toekomstige prijsonderhandelingen.
2. Juiste informatie, meer transparantie. Overheden zouden van farmaceutische bedrijven moeten eisen dat ze alle informatie over de kosten van onderzoek en ontwikkeling van een nieuw medicijn openbaar maken. De Europese Commissie stelt alleen voor om de financiering van publiek onderzoek openbaar te maken, maar dat is niet genoeg. De resolutie van de Wereldgezondheidsorganisatie uit 2019 over transparantie geeft een duidelijk overzicht van de nodige maatregelen. Die moeten volledig worden opgenomen in de Belgische en Europese wetgeving. Op Belgisch niveau bij het besluit over de terugbetaling en op Europees niveau bij de vergunning voor het in de handel brengen.
3. Eerlijke prijzen en meer transparantie, dat betekent ook het einde van de geheime contracten. Die zetten de lidstaten tegen elkaar op en ondermijnen de democratische controle. De Europese prijsonderhandelingen kunnen alleen snel slagen als de lidstaten de eerste stap durven te zetten om een einde te maken aan de geheime contracten.
4. Een eerlijk gebruik van intellectueel eigendom. We moeten onze toevlucht nemen tot dwanglicenties als bedrijven weigeren hun prijzen aan te passen naar een eerlijk bedrag. Door gebruik te maken van of te dreigen met dwanglicenties versterken we onze positie aan de onderhandelingstafel met de farmaceutische multinationals, maar daarvoor moet de wetgeving worden aangepast, zodat de minister van Volksgezondheid deze dwanglicenties daadwerkelijk kan verlenen.
5. Een eerlijke innovatie. De regering moet nieuwe financieringsmodellen ontwikkelen, zoals ontkoppeling, die onderzoek stimuleren op gebieden die door de overheid als prioritair zijn aangemerkt, ongeacht de potentiële winstmarge die dit voor een farmaceutisch bedrijf kan opleveren. We denken daarbij vooral aan het probleem van de toenemende antibioticaresistentie. Het is dringend nodig om nieuwe antibiotica te ontwikkelen, iets waar farmaceutische bedrijven op dit moment niet genoeg aan doen.
6. Een rechtvaardig belastingstelsel. Tijdens het Belgische voorzitterschap moeten we verder werken aan de invoering van de Europese overeenkomst over een wereldwijd minimumtarief voor vennootschapsbelasting. Hoewel de overeenkomst zeker ambitieuzer had kunnen zijn, is het belangrijk dat ze tegen 2024 in de Belgische wetgeving wordt omgezet. Er zijn nu nog te veel mazen in de wet waardoor fiscale voordelen en vrijstellingen blijven bestaan, vooral onder druk van de lobby van de grote farmaceutische bedrijven die in ons land actief zijn. Wij pleiten voor een effectief belastingtarief van minstens 15 %, zonder uitzonderingen.
7. Een redelijke en toereikende beschikbaarheid. Er moeten strengere maatregelen worden genomen tegen de vele voorraadtekorten. Het is de taak van fabrikanten en distributeurs om ervoor te zorgen dat onze medicijnen altijd beschikbaar zijn. De Belgische en Europese autoriteiten moeten sancties opleggen aan bedrijven die niet kunnen uitleggen waarom ze een medicijn tijdelijk of definitief niet meer kunnen of willen leveren. Farmaceutische bedrijven zouden verplicht moeten worden om strengere preventieplannen op te stellen voor het beheer en het voorkomen van tekorten.  
8. Eerlijke solidariteit met de rest van de wereld. Als ons land tijdens het Belgische voorzitterschap gelijke toegang tot medicijnen wereldwijd tot een prioriteit wil maken, zijn de bovengenoemde maatregelen daarvoor een onlosmakelijke voorwaarde. Meer transparantie en eerlijkere prijzen in de rijkste Europese landen zijn zaken waar ook alle andere landen ter wereld baat bij zouden hebben. Daarnaast vragen we dat ons land initiatieven ondersteunt die de lokale productie van vaccins, tests en medicijnen stimuleren.

Ondertekend door de volgende leden van het platform «No Profit On Pandemic» :

• WSM | Bart Verstraeten, algemeen directeur
• Viva Salud | Fanny Polet, directeur
• ACV Puls | Veerle Verleyen, adjunct-algemeen secretaris
• CBCS | Alain Willaert, algemeen coördinator
• Geneeskunde voor het Volk | Janneke Ronse, voorzitter – Tim Joye, vicevoorzitter
• 11.11.11 | Els Hertogen, directeur
• CNCD | Arnaud Zacharie, secretaris-generaal
• Oxfam | Aurore Guieu, hoofd beleidszaken
• Solidaris | Jean-Pascal Labille, algemeen secretaris – Paul Callewaert, algemeen secretaris
• CNE | Felipe Van Keirsbilck, secretaris-generaal
• CM-MC | Luc Van Gorp, voorzitter van CM – CLAUDE ROLIN, voorzitter van MC
• Médecins du Monde | Davide Olchini, hoofd van de afdeling Global Health – Michel Genet, uitvoerend directeur
• ACV-CSC | Marc Leemans, voorzitter – Marie-Hélène Ska, algemeen secretaris
• ACLVB-CGSLB | Olivier Valentin, nationaal secretaris
• ABVV-FGTB | Thierry Bodson, voorzitter van de ABVV-FGTB – Miranda Ulens, algemeen secretaris van de ABVV-FGTB

Bronnen:

• Hervorming van de EU-geneesmiddelenwetgeving
• Stappenplan van het RIZIV over de «hervorming van de terugbetalingsprocedures voor geneesmiddelen»
• Europese Alliantie voor Verantwoord Onderzoek en Ontwikkeling en Betaalbare Geneesmiddelen – Gezamenlijke Verklaring van Rome
• International Association of Mutual Benefit Societies (AIM) – Rekenmachine voor eerlijke medicijnprijzen in Europa