De Filippijnen staan niet bepaald bekend als een oase van rust voor mensenrechtenactivisten. En de situatie is de afgelopen weken alleen maar verder verslechterd. Gelukkig zijn er nog steeds moedige changemakers die opkomen voor de rechten van het volk.
De nadruk op geweld is geleidelijk verschoven naar geweld en een blinde onderdrukking van maatschappelijke organisaties die opkomen voor de democratische rechten van het volk
Van kwaad tot erger
Sinds de huidige president Rodrigo Duterte in 2016 aan de macht kwam, is de mensenrechtensituatie verslechterd. Hij voert zijn ‘gewelddadige oorlog tegen drugs’, die al 13.000 doden heeft geëist.
Het gaat vooral om onschuldige mensen of kleine criminelen, terwijl de grote gangsters er niet bij betrokken zijn. En bovendien is de nadruk op geweld geleidelijk verschoven naar geweld en blinde onderdrukking van maatschappelijke organisaties die opkomen voor de democratische rechten van het volk.
De afgelopen weken hebben we een toename gezien van de onderdrukking en bedreigingen tegen volksorganisaties en sociale bewegingen. Op 31 oktober zijn 57 mensen opgepakt tijdens huiszoekingen in de kantoren van vakbonden en sociale organisaties in de stad Bacolod, op het eiland Negros, gearresteerd. Onder hen waren 14 minderjarigen en 21 ontslagen werknemers van een transportbedrijf: ze waren toevallig in de kantoren van de vakbond KMU om te praten over hun conflict met hun leiding.
Een paar dagen later, op 5 november, was het de beurt aan een lokaal van de maatschappelijke organisatie BAYAN in Manilla. De politie viel daar midden in de nacht binnen, op zoek naar wapens en explosieven. Drie activisten die daar aanwezig waren, werden gearresteerd. Zowel in Bacolod als in Manilla werden de huiszoekingen bevolen door dezelfde rechter, die van tevoren al had aangekondigd welke soorten wapens er zouden worden gevonden. Mensenrechtenorganisaties verdenken de politie ervan de wapens die daar zijn gevonden zelf ter plaatse te hebben gebracht.
Allemaal communisten, allemaal terroristen
Ook mensenrechtenactivisten lopen gevaar. Honey Mae Suazo, voormalig regionaal directeur van de mensenrechtenorganisatie Karapatan, is op 2 november verdwenen op het eiland Mindanao. Sindsdien is er niets meer van haar gehoord. Twee dagen later werd vakbondsleider Rey Malaborbor voor zijn huis vermoord in de provincie Laguna, niet ver van Manilla.
Dit alles speelt zich af in een sfeer van wantrouwen tegenover maatschappelijke organisaties. De hoogste leiding van het leger beschrijft ze als voorhoede-organisaties van “communistische terroristische groeperingen”. Op 5 november hield generaal Basiao opnieuw een toespraak voor de defensiecommissie van het parlement, waarbij hij 18 Filipijnse organisaties beschuldigde van het zijn van de voorhoede van “communistische terroristische groeperingen”. Hij had het onder andere over de koepel van de protestantse kerken en verschillende ontwikkelingsorganisaties.
Hij liet ook een lijst zien van 31 internationale organisaties die deze groepen zouden financieren, waaronder zelfs het European Instrument for Democracy and Human Rights, een begrotingslijn van de Europese Commissie, Oxfam International en verschillende afdelingen van Caritas. Het lijkt erop dat elke vorm van opkomen voor de allerarmsten wordt gezien als steun aan communisten en terroristen.
Daarom voeren we sinds deze zomer ook een campagne rond de zaak van Rachel Mariano, een medewerkster van de ontwikkelingshulp bij een gezondheidsorganisatie, die ook werd beschuldigd van lidmaatschap van een communistische gewapende organisatie. In september werd ze vrijgelaten wegens gebrek aan bewijs. En wie werd er een paar weken later vermoord, op precies dezelfde dag dat generaal Basiao voor de commissie van de Kamer sprak? De rechter die Rachel had vrijgelaten.
Moedige mensenrechtenverdedigers
Het spreekt voor zich dat deze sfeer van angst invloed heeft op het werk van maatschappelijke organisaties in het land. Maar ondanks dat laten veel van hen zich niet intimideren. De mensen worden steeds bozer. Je kunt alleen maar bewondering hebben voor hun moed.
Een van die moedige organisaties is de mensenrechtenorganisatie Karapatan, die we al jaren steunen bij Viva Salud. Karapatan, wat “recht” betekent en momenteel wordt geleid door Cristine “Tinay” Palabay, is in 1995 opgericht en telt nu 40 aangesloten organisaties en 16 regionale afdelingen verspreid over het hele land. De organisatie wordt tegenwoordig erkend als een van de koplopers in de strijd voor de mensenrechten op de Filippijnen, zowel in eigen land als in het buitenland.
Samen met de vrouwenorganisatie Gabriela, die ook een partner is van Viva Salud, heeft Karapatan de campagne #TogetherWeDefend gelanceerd. Het doel is om alle verdedigers van de mensenrechten een hart onder de riem te steken. Hun werk blijft superbelangrijk, zeker in deze moeilijke tijden. En dat is precies de boodschap die we hier in België willen uitdragen: #OnlyFightersWin
