Op 21 juni vielen Israëlische soldaten voor zonsopgang het huis binnen van dokter Mazen Rantisi in Ramallah. De 71-jarige arts werd gearresteerd en zit bijna twee maanden later nog steeds vast. Zijn gezondheid gaat achteruit en volgens zijn familie wordt hem in de gevangenis noodzakelijke medicatie ontzegd.
Dokter Mazen is voorzitter van Health Work Committees (HWC), een Palestijnse gezondheidsorganisatie en partner van Viva Salud. Maar in Ramallah kennen velen hem vooral als “de dokter van de armen”. Decennialang maakte hij gezondheidszorg toegankelijk voor mensen die het moeilijk hadden om een dokter of medicijnen te betalen.
Zijn arrestatie staat dan ook niet op zichzelf. Ze past in een bredere aanval op Palestijnse gezondheidswerkers en organisaties die ervoor zorgen dat gemeenschappen overeind blijven onder de Israëlische bezetting.
De dokter van de armen
Mazen Rantisi heeft een groot deel van zijn leven gewijd aan de gezondheid van anderen. Na zijn studies geneeskunde werkte hij onder meer als arts aan de Birzeit University. Later trok hij naar dorpen rond Ramallah waar nauwelijks medische voorzieningen bestonden.
Ook in zijn eigen praktijk bleef gezondheidszorg voor hem in de eerste plaats een recht, geen privilege. Terwijl een consultatie elders rond de 100 shekel kon kosten, vroeg dokter Mazen jarenlang slechts een fractie daarvan. Wie het niet kon betalen, hoefde helemaal niets te betalen.
Die jarenlange inzet leverde hem zijn bijnaam op: “de dokter van de armen”.
Gearresteerd in zijn eigen huis
Op 21 juni kwam daar abrupt verandering in. Israëlische troepen vielen zijn woning in Ramallah binnen en namen hem mee.
Voor zijn familie kwam de arrestatie als een schok. Dokter Mazen was nooit eerder gearresteerd en stond vooral bekend om zijn medische en sociale engagement.
Sindsdien wordt hij vastgehouden in bijzonder zware omstandigheden. Familiebezoeken aan Palestijnse gevangenen zijn sinds oktober 2023 verboden. Zijn familie kan hem daardoor alleen tijdens rechtszittingen kort zien.
Bij een van die momenten zag Sylvia dat haar vader sterk vermagerd was. Volgens haar krijgt hij zijn medicatie voor verschillende chronische aandoeningen niet regelmatig.
Mishandeling, honger en medische verwaarlozing
Via zijn advocaat kwamen ook getuigenissen naar buiten over de omstandigheden waarin dokter Mazen wordt vastgehouden.
De eerste drie dagen van zijn gevangenschap zou hij niets te eten hebben gekregen. Zijn eerste maaltijd bestond volgens zijn getuigenis uit een tomaat, een halfgaar ei en een stuk brood.
Hij beschreef daarnaast hoe gevangenen dagelijks worden vernederd en mishandeld. Matrassen worden overdag afgenomen en nat teruggegeven. Tijdens tellingen moeten gevangenen geboeid op hun knieën zitten. Bij invallen in de cellen worden gedetineerden geslagen.
De situatie van de 71-jarige arts is zo kwetsbaar dat jongere Palestijnse gevangenen hem volgens zijn dochter tijdens dergelijke aanvallen met hun eigen lichaam proberen te beschermen.
Een aanval op Palestijnse gezondheidszorg
Dokter Mazen wordt vervolgd vanwege zijn rol als voorzitter van Health Work Committees. HWC biedt gezondheidszorg aan duizenden Palestijnen, ook in afgelegen en kwetsbare gemeenschappen waar de Israëlische bezetting de toegang tot reguliere zorg ernstig beperkt.
De organisatie wordt al jaren geviseerd door Israël. Die repressie past in een bredere campagne tegen Palestijnse middenveld- en mensenrechtenorganisaties. In 2021 bestempelde Israël zes prominente Palestijnse organisaties als “terroristische organisaties”. In augustus 2022 werden hun kantoren, samen met dat van HWC, binnengevallen en verzegeld.
De Israëlische beschuldigingen tegen Palestijnse ngo’s werden internationaal sterk betwist. Onder meer Europese onderzoeken vonden onvoldoende bewijs om de beschuldigingen te staven. Mensenrechtenorganisaties waarschuwen dat de maatregelen het Palestijnse middenveld proberen te verzwakken.
De arrestatie van dokter Mazen toont hoe ver die repressie reikt. Ze treft niet alleen politieke activisten, maar ook mensen die via gezondheidszorg, mensenrechtenwerk en sociale organisaties hun gemeenschappen ondersteunen.
“Hij geeft mensen hoop”
Voor zijn dochter Sylvia is dat precies waarom haar vader een doelwit werd.
Mensen zoals dokter Mazen maken het mogelijk dat de Palestijnse samenleving blijft functioneren ondanks bezetting en repressie. Ze organiseren gezondheidszorg, ondersteunen mensen die uit de boot vallen en versterken de solidariteit binnen hun gemeenschap.
Volgens Sylvia worden net daarom mensen geviseerd die hun gemeenschap dienen: omdat zij haar sterker en weerbaarder maken. Haar vader, zegt ze, is iemand die mensen hoop geeft.
Dat maakt zijn arrestatie niet alleen een aanval op één arts. Het is een aanval op het recht van Palestijnen om zich te organiseren en op hun recht op gezondheid.
Viva Salud staat achter dokter Mazen Rantisi, Health Work Committees en alle Palestijnse gezondheidswerkers die onder steeds zwaardere omstandigheden hun werk blijven doen.
Wij eisen de onmiddellijke vrijlating van dokter Mazen Rantisi en alle Palestijnse gezondheidswerkers die willekeurig worden vastgehouden. Gezondheidswerkers moeten beschermd worden, niet vervolgd.
Zorg verlenen is geen misdaad. Solidariteit is geen misdaad. Bevrijd dokter Mazen.
