Op 21 juni vielen Israëlische soldaten voor zonsopgang het huis van dokter Mazen Rantisi in Ramallah binnen. De 71-jarige arts werd gearresteerd en zit bijna twee maanden later nog steeds vast. Zijn gezondheid gaat achteruit en volgens zijn familie krijgt hij in de gevangenis geen toegang tot de medicijnen die hij nodig heeft.
Dokter Mazen is voorzitter van Health Work Committees (HWC), een Palestijnse gezondheidsorganisatie en partner van Viva Salud. Maar in Ramallah kennen velen hem vooral als “de dokter van de armen”. Jarenlang zorgde hij ervoor dat gezondheidszorg toegankelijk was voor mensen die moeite hadden om een dokter of medicijnen te betalen.
Zijn arrestatie staat dan ook niet op zichzelf. Het past in een bredere aanval op Palestijnse gezondheidswerkers en organisaties die ervoor zorgen dat gemeenschappen het hoofd boven water houden onder de Israëlische bezetting.
De dokter van de armen
Mazen Rantisi heeft een groot deel van zijn leven gewijd aan de gezondheid van anderen. Na zijn studie geneeskunde werkte hij onder andere als arts aan de Birzeit University. Later trok hij naar dorpen rond Ramallah waar nauwelijks medische voorzieningen waren.
Ook in zijn eigen praktijk bleef gezondheidszorg voor hem in de eerste plaats een recht, geen voorrecht. Terwijl een consult elders zo’n 100 shekel kon kosten, vroeg dokter Mazen jarenlang maar een fractie daarvan. Wie het niet kon betalen, hoefde helemaal niets te betalen.
Zijn jarenlange inzet leverde hem zijn bijnaam op: “de dokter van de armen”.
Gearresteerd in zijn eigen huis
Op 21 juni kwam daar abrupt verandering in. Israëlische troepen vielen zijn huis in Ramallah binnen en namen hem mee.
Voor zijn familie kwam de arrestatie als een schok. Dokter Mazen was nog nooit eerder gearresteerd en stond vooral bekend om zijn inzet op medisch en sociaal gebied.
Sindsdien zit hij vast onder bijzonder zware omstandigheden. Familiebezoeken aan Palestijnse gevangenen zijn sinds oktober 2023 verboden. Daardoor kan zijn familie hem alleen even zien tijdens rechtszittingen.
Op een van die momenten zag Sylvia dat haar vader flink was afgevallen. Volgens haar krijgt hij zijn medicijnen voor verschillende chronische aandoeningen niet regelmatig.
Mishandeling, honger en medische verwaarlozing
Via zijn advocaat kwamen er ook getuigenissen naar buiten over de omstandigheden waarin dokter Mazen wordt vastgehouden.
De eerste drie dagen van zijn gevangenschap zou hij niets te eten hebben gekregen. Zijn eerste maaltijd bestond volgens zijn getuigenis uit een tomaat, een halfgaar ei en een stuk brood.
Hij vertelde ook hoe gevangenen elke dag worden vernederd en mishandeld. Overdag worden de matrassen afgehaald en nat teruggegeven. Tijdens het tellen moeten gevangenen geboeid op hun knieën zitten. Bij invallen in de cellen worden gevangenen geslagen.
De situatie van de 71-jarige arts is zo kwetsbaar dat jongere Palestijnse gevangenen hem volgens zijn dochter tijdens zulke aanvallen met hun eigen lichaam proberen te beschermen.
Een aanval op de Palestijnse gezondheidszorg
Dokter Mazen wordt vervolgd vanwege zijn rol als voorzitter van Health Work Committees. HWC biedt gezondheidszorg aan duizenden Palestijnen, ook in afgelegen en kwetsbare gemeenschappen waar de Israëlische bezetting de toegang tot reguliere zorg ernstig beperkt.
De organisatie ligt al jaren onder vuur van Israël. Die onderdrukking past in een bredere campagne tegen Palestijnse maatschappelijke en mensenrechtenorganisaties. In 2021 bestempelde Israël zes prominente Palestijnse organisaties als “terroristische organisaties”. In augustus 2022 werden hun kantoren, samen met dat van HWC, binnengevallen en verzegeld.
De Israëlische beschuldigingen tegen Palestijnse ngo’s werden internationaal fel betwist. Onder meer Europese onderzoeken vonden onvoldoende bewijs om de beschuldigingen te staven. Mensenrechtenorganisaties waarschuwen dat de maatregelen bedoeld zijn om het Palestijnse maatschappelijk middenveld te verzwakken.
De arrestatie van dokter Mazen laat zien hoe ver die onderdrukking reikt. Het treft niet alleen politieke activisten, maar ook mensen die via de gezondheidszorg, mensenrechtenwerk en maatschappelijke organisaties hun gemeenschappen ondersteunen.
“Hij geeft mensen hoop”
Voor zijn dochter Sylvia is dat precies de reden waarom haar vader een doelwit werd.
Mensen zoals dokter Mazen zorgen ervoor dat de Palestijnse samenleving blijft draaien, ondanks de bezetting en de onderdrukking. Ze zetten de gezondheidszorg op, helpen mensen die tussen wal en schip vallen en versterken de solidariteit binnen hun gemeenschap.
Volgens Sylvia worden juist daarom mensen het doelwit die zich inzetten voor hun gemeenschap: omdat ze die sterker en weerbaarder maken. Haar vader, zegt ze, is iemand die mensen hoop geeft.
Dat maakt zijn arrestatie niet alleen een aanval op één arts. Het is een aanval op het recht van Palestijnen om zich te organiseren en op hun recht op gezondheid.
Viva Salud staat achter dokter Mazen Rantisi, Health Work Committees en alle Palestijnse gezondheidswerkers die onder steeds zwaardere omstandigheden hun werk blijven doen.
Wij eisen dat dokter Mazen Rantisi en alle Palestijnse gezondheidswerkers die zomaar worden vastgehouden, meteen worden vrijgelaten. Gezondheidswerkers moeten worden beschermd, niet vervolgd.
Zorg verlenen is geen misdaad. Solidariteit is geen misdaad. Laat dokter Mazen vrij.
