Asrar biedt psychosociale hulp aan Palestijnse kinderen, jongeren en vrouwen. In het kader van onze campagne ‘Only Fighters Win’ is ze naar België gekomen om te vertellen over de psychologische gevolgen van de bezetting en het belang van sociale bewegingen tegen het geweld van de bezetting. Het was een inspirerende tour vol boeiende gesprekken met studentenbewegingen, jonge verpleegkundigen, solidariteitsgroepen …
Veel psychosociale problemen bij de Palestijnen hebben dezelfde oorzaak: de bezetting en de kolonisatie. Daarom moeten we de oorzaak van deze problemen gezamenlijk aanpakken
Waarom vind je het belangrijk om het verhaal van de Palestijnen in België te vertellen?
Asrar: «Ik vind het belangrijk om te praten over de impact van de bezetting en de kolonisatie op de psychische gezondheid van de Palestijnen. Het is ook belangrijk om samen met activisten en gezondheidswerkers in België na te denken over de rol die zij hierin kunnen spelen. Bijvoorbeeld door druk uit te oefenen op hun regering of door producten te boycotten. De apartheid en de voortdurende kolonisatie van het Palestijnse land en zijn hulpbronnen blijven mogelijk zolang Israël als een normale staat wordt behandeld.
Ik praat niet graag over mezelf en mijn rol als activist, maar wel over mijn volk en onze gezamenlijke strijd. Ik snap dat persoonlijke verhalen helpen om een groter verhaal te verklaren, maar dat druist in tegen mijn principes. De Palestijnen lijden onder veel psychologische trauma’s en worden dagelijks geconfronteerd met dezelfde praktische obstakels. Het gaat om een collectief trauma. Hetzelfde geldt voor ons verzet dat we samen hebben gevoerd en opgebouwd, generatie na generatie. Daarom vind ik het belangrijk om te praten over ons volk als collectief en niet over mij als individu. De gemeenschap is diep geworteld in de Palestijnse traditie. Solidariteit en gemeenschapswerk zijn altijd aanwezig, bijvoorbeeld tijdens het olijfoogstseizoen of wanneer we samen huizen herbouwen die door het Israëlische bezettingsleger zijn verwoest.»
Er zijn echter tal van obstakels die collectieve actie in Palestina moeilijk of onmogelijk maken. Tegenwoordig zorgen sociale media er ook voor dat mensen veel tijd doorbrengen in een virtuele wereld. Heeft dat ook invloed op het gemeenschapsgevoel?
«Net als overal ter wereld brengen Palestijnen veel tijd door op sociale media. Maar sociale media zijn ook heel belangrijk voor de Palestijnen om weer contact te maken met de gemeenschap. Familieleden die al jaren van elkaar gescheiden zijn, hebben nu dagelijks contact via sociale media. Bovendien is het ook een manier om samen acties voor te bereiden en te organiseren, om onze «gemeenschap» te versterken en in de praktijk te brengen. Dat is heel belangrijk. Ik zie jonge kinderen in op de Westelijke Jordaanoever die contact leggen met kinderen uit Gaza. Dat is ongelooflijk om te zien. Sociale media brengen ons weer bij elkaar tegen de verdeeldheid. Ook al gebruikt Israël sociale media ook als wapen om ons te controleren en te dwarsbomen. Het wordt steeds moeilijker om meningen te delen.»
Wat hebben die bijeenkomsten in België voor jou betekend? Wat neem je mee terug naar Palestina?
«Ik heb veel geleerd tijdens de verschillende bijeenkomsten. Ik denk bijvoorbeeld aan het gesprek met mensen van Médecine pour le Peuple over hun manier van werken. Onze aanpak vertoont overeenkomsten, maar wat ik eruit heb geleerd, is de rol die de diensten kunnen spelen. Door diensten aan te bieden waar mensen behoefte aan hebben, kunnen we misschien meer mensen bereiken dan nu het geval is. In Palestina zijn veel mensen vooral bezorgd over hun overleving. De huur die ze moeten betalen en hoe ze in hun levensonderhoud moeten voorzien, houden ze »s nachts wakker. Zich inzetten voor politieke actie om hun situatie te verbeteren is niet de eerste prioriteit. Via de diensten openen we een deur om erover te praten. Bovendien is het ook belangrijk om mensen de diensten te bieden die ze verdienen. Als ik aan mijn eigen werkveld als psycholoog denk, merk ik dat veel diensten gebaseerd zijn op individuele behandeling, terwijl veel psychologische en sociale problemen van de Palestijnen onlosmakelijk verbonden zijn met de bezettingssituatie waarin ze leven. »
Kun je een voorbeeld geven?
«Toen ik als psycholoog op scholen werkte, moest ik een jongen begeleiden omdat hij gewelddadig was. Hij liet me heel nonchalant de blauwe plekken op zijn rug zien. Op weg naar school was hij in elkaar geslagen door kolonisten. Hij vertelde erover alsof het heel normaal was. Ik vond dat echt schokkend.
Om naar de school in Shuf’at te gaan, een wijk in het geannexeerde Oost-Jeruzalem, moeten kinderen uit andere wijken door het oude stadscentrum van Jeruzalem lopen. Er zijn steeds meer kolonisten die Palestijnse huizen inpikken en zorgen voor gewapende bewakers die de Palestijnen fysiek bedreigen. De Palestijnen die daar wonen durven hun huis niet meer zonder toezicht te verlaten, uit angst dat er kolonisten in hun huis zitten als ze terugkomen. Ze hebben hun leven zo ingericht dat er altijd minstens twee mensen thuis blijven.
Dat die jongen erover sprak alsof het iets normaals was, is eigenlijk helemaal te gek voor woorden. Mensen hebben een zekere mate van controle nodig over hun leven. Als je er niet meer zeker van bent of je niet in elkaar geslagen wordt op weg naar school of naar je werk, of dat je huis bezet zal zijn door iemand anders als je terugkomt, dan ben je de controle kwijt. Als de onderdrukking zo sterk is dat je er niet op kunt reageren, neem je die in je op. Zodra je in een situatie terechtkomt waarin je nog een beetje controle hebt, kun je die ook gebruiken.
En dat is precies wat er met die jongen gebeurde. Het heeft geen zin om hem als individu te behandelen vanwege zijn gewelddadige gedrag als de oorzaak van het probleem te maken heeft met de omgeving waarin hij leeft. Een collectieve groepsaanpak heeft veel meer impact en levert betere resultaten op, dankzij een beter begrip van de context, maar ook door samen na te denken over de invloed die je kunt uitoefenen op de werkelijkheid. Daarom is het belangrijk dat mensen het verband zien tussen hun persoonlijke problemen en de context waarin ze leven.»
Gezondheid is een basisrecht. Net als Asrar moeten mensen over de hele wereld daarvoor opkomen, vaak onder moeilijke omstandigheden. Alleen als mensen zich verenigen in sociale bewegingen, kunnen ze hun rechten laten gelden en iets veranderen.
Viva Salud steunt hen in de strijd voor het recht op gezondheid. #OnlyFightersWin
