Ubai Aboudi zet zich al jaren in voor de rechten van het Palestijnse volk. Hij werd in november 2019 opgepakt en zit nu vast in een Israëlische gevangenis. Viva Salud en een heleboel internationale organisaties, zoals «Scientists for Palestine», hebben een campagne gestart om hem vrij te krijgen. Ondanks dat er geen aanklacht tegen hem is, zit Ubai nog steeds vast. Hij heeft deze open brief vanuit de gevangenis geschreven.
«Ondanks zijn arrestatie blijft Ubai een belangrijke rol spelen in het werk van Bisan.» – Collega's van Ubai
Ik ga mijn artikel niet beginnen met een praatje over het recht op gezondheid of zelfs het recht op goede gezondheidszorg. Ik ga je er ook niet aan herinneren dat dit basisrechten zijn die worden gegarandeerd door de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Dat is gewoon een feit.
Even terugkijken: het coronavirus is niet onze eerste pandemie
De coronapandemie (COVID-19) is eigenlijk niet anders dan andere pandemieën die we in de geschiedenis hebben gehad.
In het begin is elke epidemie zorgwekkend. Ze werpt namelijk een schaduw over een bepaald deel van de wereld en legt dat door haar snelle verspreiding lam. Daarna verandert ze in een pandemie en verspreidt ze zich steeds verder, waardoor ze paniek zaait en het dagelijks leven van mensen in een nachtmerrie verandert. Vaak treft het virus de meest kwetsbare mensen, van wie het lichaam al is aangetast door een reeks chronische ziekten. Dat lijkt des te onrechtvaardiger.
Meestal zullen mensen sterven omdat ze niet de juiste zorg krijgen. Het zijn niet alleen miljoenen arme mensen in ontwikkelingslanden die zullen sterven, maar ook mensen in rijke landen die geen toegang hebben tot gezondheidszorg of waarvan het gezondheidszorgsysteem niet goed genoeg is om zo'n noodsituatie aan te kunnen.
Maar hoewel een virus verraderlijk is, is het niet ongeneeslijk. Het kan worden ingeperkt als alle geïnfecteerde personen de nodige medische zorg krijgen totdat er een vaccin is gevonden om het virus te verslaan en de verspreiding ervan onder controle te houden.
Maar moeten we ons niet afvragen: waarom zijn onze gezondheidszorgsystemen in de 21e eeuw niet klaar om het coronavirus te bestrijden?
Gezondheidszorgsystemen die niet kunnen omgaan met de coronacrisis
De coronapandemie heeft laten zien hoe zwak de gezondheidszorg is en wat de beperkingen zijn van het geglobaliseerde neoliberale systeem, of zoals de bekende Frans-Egyptische marxistische econoom Samir Amin het noemt: «ongebreideld neoliberalisme».
Dit systeem werd wereldwijd dominant na de val van de Sovjet-Unie eind jaren 80, begin jaren 90. Het is gebaseerd op een volledig of bijna volledig vrije internationale handel. Het kapitalisme heeft de traditionele landsgrenzen overschreden en markten op wereldwijde schaal geopend. Door internet, sociale media en ontwikkelingen op het gebied van transport is de productie van geglobaliseerde industrieën afhankelijk geworden van relatief lange ketens die landen of zelfs hele continenten bestrijken, van de levering van grondstoffen tot de consumentenmarkten.
De coronapandemie heeft echt laten zien dat er te weinig geïnvesteerd is in de publieke gezondheidszorg, zelfs in «rijke» landen als Frankrijk, Italië en de Verenigde Staten. Onder het mom van herstructurering, bezuinigingen op de overheidsuitgaven en economische efficiëntie zijn veel landen begonnen met het privatiseren van hun gezondheidszorg.
Hierdoor hebben ze de toegang tot goede gezondheidszorg voor hun hele bevolking super kwetsbaar gemaakt, omdat ze meer belang hechten aan een evenwichtige begroting en winst dan aan mensenlevens, die toch veel belangrijker zijn dan welke economische berekening dan ook.
Zo heeft de Amerikaanse president Donald Trump zelfs de kleinste stappen naar een algemeen gezondheidszorgsysteem, dat door zijn voorganger Obama was ingevoerd, teruggedraaid, waardoor miljoenen Amerikanen tijdens de coronacrisis zonder ziektekostenverzekering zitten. In de afgelopen drie decennia zijn er in Frankrijk en Italië respectievelijk 100.000 en 90.000 ziekenhuisbedden verdwenen door bezuinigingen op de gezondheidszorg, op aanbeveling van neoliberale economen.
De coronacrisis heeft ook laten zien dat het niet altijd goed is om de productie van medische spullen internationaal te verdelen. Voor de crisis waren China en Turkije goed in het maken van maskers en beschermingsspullen, terwijl India zich richtte op het maken van grondstoffen voor medicijnen. Toen het coronavirus een wereldwijde crisis werd, steeg de vraag naar medische spullen, beademingsapparatuur en ademhalingsmaskers.
Veel landen hadden te maken met een tekort aan medische spullen omdat de hoeveelheden die wereldwijd konden worden geëxporteerd en/of geïmporteerd, werden beperkt of gewoonweg stopgezet.
Van hun kant bleven de farmaceutische bedrijven spelen met de prijs van medicijnen, omdat ze zeiden dat ze hun intellectuele eigendom en winst moesten beschermen. Een goed voorbeeld hiervan is de oproep van Franse artsen aan deze bedrijven om hydroxychloroquine en azithromycine tegen betaalbare prijzen te leveren voor de behandeling van coronapatiënten. Zo'n oproep laat zien hoe deze grote bedrijven de marktprijzen bepalen, zelfs tijdens een wereldwijde gezondheidscrisis.
Dit wereldwijde tekort aan medische spullen en het monopolie van de farmaceutische industrie hebben de gezondheidscrisis in landen die hard door het virus zijn geraakt nog erger gemaakt en ervoor gezorgd dat er wereldwijd meer mensen besmet zijn geraakt en zijn overleden.
De coronacrisis in Palestina
De situatie is nog veel erger in ontwikkelingslanden, omdat de gezondheidszorg daar vaak niet goed is, waardoor ze niet kunnen voldoen aan de dagelijkse behoeften van hun bevolking. Deze landen hebben niet genoeg ziekenhuisbedden en medicijnen en ze hebben niet genoeg medisch personeel om noodsituaties zoals de coronacrisis aan te kunnen.
Als Palestijn wil ik het even hebben over het beleid van de Palestijnse Autoriteit op het gebied van gezondheidszorg.
Volgens een rapport van de Coalition for Accountability and Integrity – AMAN over uitgaven in de sociale sectoren, dat in 2019 werd gepubliceerd, heeft de gezondheidszorg in Palestina een geschat jaarlijks tekort van 1,4 miljard ILS, wat een negatieve invloed heeft op haar vermogen om aan de medische behoeften van de bevolking te voldoen. Om aan deze behoeften te voldoen, is er een systeem opgezet voor medische overplaatsingen naar Israëlische en regionale ziekenhuizen. Dit systeem is vooral gebaseerd op het inkopen van medische diensten in het buitenland in plaats van het versterken van het Palestijnse gezondheidszorgsysteem en het nationaliseren van diensten. De Palestijnse Autoriteit heeft de afgelopen twintig jaar gemiddeld 700 miljoen ILS per jaar uitgegeven aan dit transfersysteem. Het gebrek aan investeringen in de gezondheidszorg had kunnen worden opgevangen door geld te halen uit de overheidssector, die 43% van het jaarlijkse budget van de Palestijnse Autoriteit opslokt, vooral door de veiligheidssector te veranderen, die een jaarlijks budget van 5,8 miljard ILS heeft. Verschillende analyses laten zien dat dit budget gehalveerd zou kunnen worden door de veiligheidsdienst te herstructureren, verschillende veiligheidsdiensten samen te voegen en een einde te maken aan de overlapping tussen de activiteiten van de veiligheidsdiensten. Dit zou het mogelijk maken om te voorzien in de sectorale behoeften met betrekking tot het recht op gezondheid en zou een overschot aan middelen opleveren om economische ontwikkeling te realiseren.
Conclusie: het coronavirus betekent het einde van het neoliberale systeem zoals we dat nu kennen.
De huidige crisis betekent het einde van het neoliberale systeem dat we de afgelopen drie decennia hebben gehad. Een systeem dat heeft geleid tot een jaarlijkse wereldeconomie van 85.000 miljard dollar en een wereldwijde schuld van 250.000 miljard dollar, zonder dat de problemen van armoede, werkloosheid of klimaatverandering zijn opgelost.
Erger nog, het systeem heeft totaal gefaald in het aanpakken van de eerste wereldwijde gezondheidscrisis van onze tijd: de coronapandemie.
Hopelijk betekent dit het einde van die zogenaamde «geprivatiseerde ontwikkeling», die de rol van de staat flink beperkt en een ontwikkeling door de privésector stimuleert zonder een centraal plan of leiderschap. Een systeem dat zich alleen richt op economische ontwikkeling en voorbijgaat aan de kern van ontwikkeling: de mens. In dit systeem is de rol van de staat een aanvulling geworden op de privésector. De staat hoeft niet meer te zorgen voor het respecteren van collectieve rechten zoals het recht op gezondheid, voedsel, onderwijs en leven. Het is eerder de markt die zorgt voor de dienstverlening die deze rechten moet garanderen, volgens het principe van winst en verlies.
Maar de privésector wil niet de mensheid helpen, maar vooral het geld van de rijken nog meer laten groeien. Zo krijg je een systeem waar miljardairs en hongerige mensen naast elkaar leven, en waar de rijkste 8 mensen ter wereld samen net zoveel geld hebben als de helft van de armste mensen.
Een van de lessen van de coronacrisis is dus: we moeten het systeem veranderen.
Wat we nodig hebben, is een systeem dat de rijkdom die de mensheid maakt, verdeelt op basis van wat mensen nodig hebben. Een systeem dat ervan uitgaat dat we deel uitmaken van een groter ecologisch geheel.
Dat doet me denken aan wat Barry Commoner zei: «We kunnen hier een belangrijke les leren van de natuur: dat niets op deze planeet kan overleven zonder samen te werken als onderdeel van een groter geheel.».
Carte blanche geschreven door Ubai Al-Aboudi, directeur van onze partnerorganisatie, Bisan Center for Research and Development. Deze tekst is aangepast om het makkelijker te vertalen en te begrijpen. De originele tekst is in het Engels. hier.
