De Europese Commissie kan COVID-vaccins echt voor iedereen beschikbaar maken.

Samen met een grote groep Europese dokters, gezondheidsexperts, vakbonden, ziekenfondsen, studenten en ngo's wil Viva Salud een miljoen handtekeningen verzamelen in Europa om ervoor te zorgen dat de Europese Commissie haar belofte nakomt: COVID-19-vaccins moeten “ons gemeenschappelijk universeel goed” zijn. Met deze open brief laten meer dan 50 Belgische experts weten dat ze dit initiatief steunen. Wil je dit initiatief ook tekenen?

Hieronder vind je de volledige lijst van ondertekenaars.

In april, De voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, zei: dat elk toekomstig vaccin tegen COVID-19 «overal ter wereld [...] tegen betaalbare prijzen beschikbaar moet zijn». Het moet ons universele en gemeenschappelijke goed zijn. De Europese Commissie lijkt de daad bij het woord te voegen. Samen met een aantal lidstaten en de Europese Investeringsbank heeft ze bijna 12 miljard euro bijeengebracht om de ontwikkeling van COVID-19-vaccins, -tests en -behandelingen en de gelijke toegang daartoe te bevorderen.

Dankzij indrukwekkend wetenschappelijk werk zijn de eerste vaccinatieprogramma's van start gegaan. Maar er is nog een lange weg te gaan. Op dit moment werken farmaceutische bedrijven volgens een model dat gericht is op exclusiviteit, waardoor een snelle en betaalbare distributie van vaccins met hoge prioriteit wordt belemmerd. In tegenstelling tot haar eigen beloften heeft de Europese Commissie nog geen enkele stap gezet om dit scenario drastisch te veranderen.

Hoe zijn we van universele solidariteit naar een soort vaccinatiesegregatie gegaan?

Ondanks dat ze miljoenen krijgen via overheidsinvesteringen en profiteren van academisch onderzoek, mogen farmaceutische bedrijven hun onderzoeksresultaten patenteren. Hierdoor hebben ze een monopolie op de ontwikkeling en distributie van het vaccin.

Het delen van onderzoeksresultaten kan echter alleen in het algemeen belang gebeuren: de effectiviteit van de huidige vaccins zou erdoor verbeteren en de wereldwijde productie en distributie zouden veel sneller gaan. Een paar bedrijven kunnen niet de hele wereld bevoorraden.

Door deze tekorten zullen 9 op de 10 mensen in landen met een laag inkomen dit jaar niet worden ingeënt, zo heeft de People’s Vaccine Alliance. Ook bij ons zullen veel mensen moeten wachten tot de zomer voordat ze een prik kunnen krijgen. Behalve dat dit voor veel mensen lastig is, geeft het virus ook meer tijd om zich te verspreiden en te veranderen.

Gelukkig zijn er regels binnen de Wereldhandelsorganisatie en het Europese recht die intellectuele eigendomsrechten kunnen opschorten als er een gezondheidscrisis is. Toch blokkeert de Europese Commissie dit altijd. elk internationaal voorstel dat het mogelijk maakt een open uitwisseling van technologieën. Het is onbegrijpelijk dat het openbaar delen van gegevens en klinische resultaten en universele toegang geen voorwaarden zijn voor het gebruik van publieke middelen.

Gesloten deuren

De gesprekken tussen de Europese Commissie en de farmaceutische bedrijven gebeuren steeds meer achter gesloten deuren. Zelfs de gekozen parlementsleden weten niet precies hoeveel we per dosis gaan betalen, hoeveel er al betaald is uit de publieke middelen en hoe effectief de goedgekeurde vaccins precies zijn.

De aankoop van medische producten valt niet onder dezelfde regels voor transparantie als andere soorten overheidsopdrachten. De prijsberekeningen in de farmaceutische sector zijn echt niet transparant en zijn vaak meer gebaseerd op de «bereidheid om te betalen» dan op de ontwikkelings- en productiekosten. Dankzij De onbedoelde uitglijder van staatssecretaris van Begroting De Bleeker, We weten nu dat de prijs per spuit tussen de 2 en 18 euro ligt. Deze prijs is exclusief de vooruitbetaling van 2,45 miljard euro die de EU aan farmaceutische bedrijven heeft gedaan om haar eigen voorraad vaccins veilig te stellen.

Laten we eens kijken naar het Pfizer/BioNTech-vaccin, het eerste vaccin dat een Europese verkoopvergunning kreeg. Pfizer kreeg 546 miljoen dollar van de EU en de Duitse regering om onderzoek te doen en een goed vaccin tegen het coronavirus te maken. Pfizer vraagt nu 15,50 euro per prik, en je hebt er twee nodig. Het bedrijf heeft trots laten weten dat het 30 miljard dollar winst op het Covid-19-vaccin tegen 2023. Midden in een pandemie en economische crisis is er geen reden om bij te dragen aan de buitensporige winsten van aandeelhouders.

Niet weer

Er zijn veel vergelijkingen gemaakt met andere gezondheidscrises. De hiv-crisis is misschien wel het meest leerzame en verontrustende voorbeeld. Miljoenen mensen zijn gestorven omdat ze geen geld hadden voor medische zorg. De druk van de publieke opinie heeft farmaceutische bedrijven gedwongen hun patenten op te geven in landen met een laag inkomen. Behandelingen zijn daar pas tien jaar nadat ze in westerse landen beschikbaar waren, toegankelijk geworden. De wereld kan het zich gewoonweg niet veroorloven om zo lang te wachten.

Maar een ander voorbeeld laat zien dat er een alternatief is: het poliovaccin kwam zonder patent op de markt en de ziekte is nu in veel delen van de wereld uitgeroeid.

Door een Europees burgerinitiatief te starten, herinneren we de Europese Commissie aan haar belofte om het toekomstige COVID-19-vaccin voor iedereen toegankelijk te maken. Daarvoor zijn 1 miljoen handtekeningen nodig. Dit zou de groeiende vraag van burgers, gezondheidsexperts en leiders over de hele wereld zichtbaar maken dat dit niet het moment is voor buitensporige winsten en geheime contracten, maar voor publieke controle.

Deze carte blanche wordt ook gepubliceerd in De Vrije Belgie vandaag.

Ondertekenaars

1. Alain Willaert, algemeen coördinator van de Brusselse Raad voor Sociaal-Politieke Coördinatie vzw
2. André Kiekens, secretaris-generaal WSM
3. Anne Delespaul, huisarts bij Medecine pour le peuple, bedenker van het Europese burgerinitiatief ‘Right to Cure’
4. Annuschka Vandewalle, secretaris-generaal FOS
5. Ariane Estenne, voorzitter van de MOC – Mouvement Ouvrier Chrétien (Christelijke Arbeidersbeweging)
6. Augustin Ntambwe, verantwoordelijke voor het gezondheidsbeleid bij Médecins Sans Vacances
7. Christine Mahy, secretaris-generaal van het Waals Netwerk voor Armoedebestrijding (RWLP)
8. Cinzia Agoni, woordvoerster van GAMP – Actiegroep die het gebrek aan plekken voor mensen met een ernstige handicap aan de kaak stelt, voorzitter van Inforautisme
9. Damien Favresse, coördinator van het Brussels Centrum voor Gezondheidsbevordering
10. Elies Van Belle, algemeen directeur Memisa
11. Emmanuel André, microbiologie, Nationaal Referentiecentrum COVID-19
12. Els Hertogen, directeur 11.11.11
13. Els Torreele, Institute for Innovation and Public Purpose, University College London, voormalig directeur van de MSF Access Campaign
14. Erik Demeester, coördinator van Handen Af van Venezuela
15. Felipe Van Keirsbilck, secretaris-generaal CNE
16. Fred Louckx Emeritus hoogleraar Vrije Universiteit Brussel
17. Freek Louckx, hoogleraar sociaal recht aan de Universiteit Antwerpen en de Vrije Universiteit Brussel
18. Guy Tordeur, directeur van het Belgisch Netwerk tegen Armoede
19. Jan De Maeseneer, Hoofd van het WHO-samenwerkingscentrum voor huisartsgeneeskunde en eerstelijnsgezondheidszorg, Universiteit Gent
20. Jean Hermesse, voormalig vicevoorzitter van de Christelijke Mutualiteit, tijdelijk voorzitter van het actieplatform Gezondheid & Solidariteit
21. Jean-Marie Leonard, Gezondheidsatelier van Charleroi
22. Jean-Pascal Labille, secretaris-generaal van Solidaris
23. Karim Zahidi, voorzitter Masereelfonds vzw
24. Koen De Maeseneir, directeur van de Vereniging van Wijkgezondheidscentra
25. Kristof Decoster, onderzoeker Internationale Gezondheidsbeleid, Instituut voor Tropische Geneeskunde Antwerpen
26. Lieve Herijgers, directeur van Broederlijk Delen
27. Lodewijk De Witte, voorzitter Oxfam-België
28. Lou Dierick, honorair consul in Mombasa, Kenia
29. Elisabeth Degryse, vicevoorzitter van de Christelijke Mutualiteit
30. Marc Van Ranst, hoofd van het Laboratorium Klinische en Epidemiologische Virologie KU Leuven.
31. Mario Franssen, directeur ManiFiesta
32. Mark De Soete, algemeen directeur OKRA Vzw
33. Marleen Temmerman, emeritus hoogleraar aan de Universiteit Gent, directeur van de Aga Khan University in Kenia, voormalig directeur van de WHO, voormalig senator voor de SP.A
34. Martine Bantuelle, directeur van de vzw Gezondheid, Gemeenschap, Participatie
35. Michel Genet, algemeen directeur van Médecins du Monde België
36. Michel Roland, emeritus hoogleraar algemene geneeskunde en sociale geneeskunde aan de ULB
37. Michel Vanhoorne, coördinator Forum Gauche Ecologie
38. Muriel Di Martinelli, Federaal secretaris CGSP
39. Olivier Nyssen, Secretaris-generaal CGSP
40. Pierre Schoemann, coördinator van het PROJECT LAMA vzw
41. Raffaella Ravinetto, apotheker, onderzoeker bij het Instituut voor Tropische Geneeskunde Antwerpen, voormalig voorzitter van Artsen zonder Grenzen Italië
42. Reginald Moreels, humanitair chirurg, voormalig minister van Ontwikkelingssamenwerking
43. Remco van de Pas, onderzoeker Internationale Gezondheidsbeleid, Instituut voor Tropische Geneeskunde Antwerpen en Universiteit Maastricht
44. Stefaan Decock, Secretaris-generaal ACV Puls
45. Werner Soors, onderzoeker ongelijkheid en volksgezondheid, Instituut voor Tropische Geneeskunde Antwerpen en Universiteit Antwerpen
46. Willem van de Put, onderzoeker Internationale Gezondheidsbeleid en crisisinterventies, Instituut voor Tropische Geneeskunde Antwerpen en Fordham University New York
47. Willy Van Den Berge, federaal secretaris ACOD LRB
48. Wim De Ceukelaire, directeur van Viva Salud
49. Wim Vereeken, verantwoordelijke ACV Pajottenland en Zennevallei
50. Wouter Arrazola de Oñate, arts en onderzoeker volksgezondheid, COVID-19-adviseur België
51. Yves Hellendorf, nationaal secretaris CNE Non Marchand