Interview met Anna Marriott (Oxfam): «Het is echt niet oké dat het geld van Europese belastingbetalers naar privéziekenhuizen gaat.»

Opgesloten patiënten, superhoge rekeningen, weigering van zorg... De verhalen in het laatste rapport van Oxfam, Sick Development, over misstanden in privéziekenhuizen in Kenia en India zijn echt schokkend.

Opgesloten patiënten, super hoge rekeningen, weigering van zorg... De verhalen uit het laatste rapport van Oxfam, Sick Development, De verhalen over misbruik in privéziekenhuizen in Kenia en India zijn echt schokkend. En het ergste is: deze ziekenhuizen worden betaald met geld van Europese belastingbetalers. We spraken met Anna Marriott, gezondheidsexpert bij Oxfam International en hoofdauteur van het rapport.

Waarom hebben jullie dit onderzoek gedaan en wat zijn de belangrijkste conclusies?

In de afgelopen tien jaar hebben regeringen de privésector steeds meer betrokken bij ontwikkelingssamenwerking. Ook in de gezondheidssector. In het onderzoek kijken we goed naar de investeringen van een paar Europese ontwikkelingsbanken en de Wereldbank in de particuliere gezondheidszorg.

We hebben gemerkt dat ze geven honderden miljoenen euro's van belastinggeld uit aan dure privéziekenhuizen in landen met lage inkomens. Soms weigeren deze ziekenhuizen patiënten toegang tot zorg, maken ze hen failliet of sluiten ze hen zelfs op als ze hun rekeningen niet kunnen betalen. Op het hoogtepunt van de pandemie hebben sommige van deze ziekenhuizen geweigerd om Covid-19-patiënten te behandelen. Andere hebben hun intensive care-bedden verkocht aan de hoogste bieder, tegen natuurlijk super hoge prijzen.

De verhalen in het onderzoek zijn schokkend. Kun je ons een paar daarvan vertellen?

Het was echt lastig om misbruik en onethisch gedrag in privéziekenhuizen aan te kaarten. Zeker als je bedenkt dat de schade wordt aangericht in naam van ontwikkelingssamenwerking en armoedebestrijding.

Bijvoorbeeld:, Het vrouwenziekenhuis in Nairobi, Kenia, heeft het lichaam van Francisca's overleden moeder meer dan twee jaar bewaard omdat Francisca en haar broers en zussen de ziekenhuisrekening niet konden betalen.. Tijdens ons onderzoek hebben we 37 gevallen gevonden van vermoedelijke of bevestigde opsluiting van patiënten door dezelfde ziekenhuisgroep sinds 2017. Nog schokkender is dat de meeste ontwikkelingsbanken in dit ziekenhuis zijn blijven investeren nadat de directeur van het ziekenhuis in een interview met de media opschepte over deze inhumane aanpak.

Veel patiënten die we samen met Oxfam hebben gesproken, vertelden ons dat ze hun door de staat verstrekte ziektekostenverzekering, die hen normaal gesproken recht gaf op gratis zorg in de Narayana- en CARE-ziekenhuizen in India, niet mochten gebruiken. Daardoor kwamen ze allemaal in grote financiële problemen. Bijvoorbeeld:, De ziekenhuisrekening van Eva's moeder kostte evenveel als wat Eva en haar vader in zeven jaar samen verdiend hadden. Eva vertelde ons hoe CARE haar gezinsleven en carrière verpestte door haar met een enorme schuld op te zadelen.

Tot slot, tijdens de pandemie, Het Nakasero-ziekenhuis in Kampala, Oeganda, zou bijna 1750 euro per dag hebben aangerekend voor een COVID-19-bed op de intensive care.. De rekening van een patiënt die in het ziekenhuis aan het virus is overleden, kwam uit op maar liefst 110.000 euro. Het is echt niet oké dat we belastinggeld in dit soort instellingen steken.

Hoeveel geld steken Europese ontwikkelingsbanken in de particuliere gezondheidszorg?

Ontwikkelingsbanken zijn helemaal niet transparant over hun investeringen. Het is echt lastig om een duidelijk beeld te krijgen van de situatie. Onze cijfers zijn dus waarschijnlijk lager dan de werkelijkheid. Ons onderzoek heeft meer dan 350 directe en indirecte investeringen in particuliere gezondheidszorg in landen met een laag en gemiddeld inkomen door Britse, Duitse, Franse en Europese ontwikkelingsbanken voor de periode 2010-2022. Meer dan de helft van deze investeringen ging naar privéziekenhuizen of andere vormen van winstgevende gezondheidszorg. Sinds 2010 hebben de vier onderzochte Europese ontwikkelingsbanken minstens 2,25 miljard euro in particuliere gezondheidszorg gestoken. Ze hebben ook 3 miljard euro geïnvesteerd in financiële tussenpersonen, zoals investeringsfondsen, die in andere sectoren dan de gezondheidszorg investeren.

Overheden moeten stoppen met het stimuleren en financieren van privatisering en commercialisering van de gezondheidszorg.. Ontwikkelingsbanken en privé-zorgverleners moeten beter in de gaten worden gehouden en we moeten flink investeren in het versterken van de openbare gezondheidszorg.
Anna Marriott, gezondheidsexpert bij Oxfam Internationalal

Het is best zorgwekkend dat minstens 81% van de investeringen in de gezondheidszorg via een ingewikkeld en vaak onzichtbaar netwerk van tussenpersonen gaat die belasting ontwijken. Van de 140 financiële tussenpersonen zitten er 80 in belastingparadijzen, vooral op Mauritius en de Kaaimaneilanden. Europese ontwikkelingsbanken moedigen dus actief aan dat de gezondheidszorg in landen met een laag of gemiddeld inkomen wordt geplunderd.

Als Europese ontwikkelingsbanken niet helpen om gezondheidszorg toegankelijker te maken, wie profiteert er dan wel van?

Ten eerste, de Europese ontwikkelingsbanken zelf. Ze investeren geld en halen daar winst uit. Bovendien, Banken investeren vooral in grote bedrijven waarvan de eigenaren superrijk zijn. Zo hebben bijvoorbeeld de voorzitter van Rede D'or (het grootste netwerk van privéziekenhuizen in Brazilië), die ook de tiende rijkste persoon van het land is, en Ranjan Pal, eigenaar van de Manipal-groep (ziekenhuisnetwerk in India), allebei instellingen die worden gesteund met geld van Europese belastingbetalers. In plaats van dat de toegang tot gezondheidszorg beter wordt, zien we dus dat de macht en rijkdom steeds meer in handen komen van grote bedrijven en hun CEO's en investeerders die miljoenen of miljarden waard zijn.

Wat kunnen we hieraan veranderen?

Het investeringsmodel van Europese ontwikkelingsbanken in de particuliere gezondheidszorg is gewoon niet oké en niet vol te houden. Het kost mensen veel geld, maakt de ongelijkheid in de gezondheidszorg erger en zorgt ervoor dat patiënten in lastige situaties terechtkomen. Er moet snel iets gebeuren om de gezondheidszorg te beschermen tegen deze neokoloniale dynamiek.

Oxfam wil dat ontwikkelingsbanken in de toekomst stoppen met investeren in de particuliere gezondheidszorg.. Ook moeten alle huidige en vroegere investeringen in deze sector dringend opnieuw worden bekeken. Als er problemen worden gevonden, moeten patiënten hun geld terugkrijgen. Daarnaast, regeringen moeten stoppen met het stimuleren en financieren van privatisering en commercialisering van de gezondheidszorg. Ontwikkelingsbanken en privézorgverleners moeten beter in de gaten worden gehouden en we moeten flink investeren in het versterken van de openbare gezondheidszorg. Die is namelijk eerlijk, voor iedereen toegankelijk en bevordert de gelijkheid tussen mannen en vrouwen.

Wat is een ontwikkelingsbank?

Een financiële ontwikkelingsinstelling (FDI) is een investeringsfonds dat helemaal of grotendeels in handen is van de overheid of een internationale instelling zoals de Wereldbank. Ontwikkelingsbanken gebruiken belastinggeld en de winst die ze maken op hun investeringen om hun activiteiten te financieren.

België heeft ook een ontwikkelingsbank: BIO Invests. Ze willen de privésector een boost geven en de economische groei stimuleren in landen met een laag of gemiddeld inkomen, zodat er minder armoede komt. Maar in de praktijk zijn er de laatste jaren veel vragen over de impact van ontwikkelingsbanken op mensenrechten en duurzame ontwikkeling.