Het aannemen van een antiterrorismewet in juli 2020 heeft mensenrechtenactivisten die vechten voor een wet die hen beschermt nog kwetsbaarder gemaakt, vooral in het klimaat van straffeloosheid dat vandaag de dag heerst in de Filippijnen.
In 2019 behaalde Karapatan samen met andere maatschappelijke organisaties een belangrijke overwinning toen een wetsvoorstel ter bescherming van mensenrechtenverdedigers unaniem werd goedgekeurd door leden van het Huis van Afgevaardigden. Het doel van de Human Rights Defenders Bill is om de staat te verplichten mensenrechtenverdedigers te beschermen en rechtsmiddelen te bieden bij schendingen van hun rechten.
Het wetsvoorstel is ook bedoeld om vrouwelijke mensenrechtenactivisten en activisten van de LGBTQIA+ gemeenschap die slachtoffer zijn van seksueel geweld op basis van geslacht schadeloos te stellen. Het wetsvoorstel werd aangenomen tegen de achtergrond van toenemende pesterijen en lastercampagnes van de Filippijnse regering tegen mensenrechtenverdedigers.
De recente moord op Zara Alvarez, lid van Karapatan en een bekende mensenrechtenverdediger, heeft de moeilijke situatie van mensenrechtenverdedigers onder de huidige regering duidelijk gemaakt. Alvarez is de 13th Karapatan-medewerker vermoord onder de regering Duterte.
Belemmering voor het wetsvoorstel
Het tegenwetsvoorstel in de Senaat ligt echter al stil sinds het in 2018 werd ingediend door senator Leila De Lima, zelf een mensenrechtenactiviste en een kritische stem tegen president Duterte. De Lima zit volgens mensenrechtenactivisten al drie jaar vast op basis van valse beschuldigingen. Op de Filipijnen worden wetsvoorstellen wet zodra ze zijn goedgekeurd door zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat.
Ondanks dit obstakel bleef Karapatan lobbyen bij wetgevers om de wet aan te nemen en ging de zaak de straat op om publieke aandacht te vragen voor de benarde situatie van mensenrechtenverdedigers. Als onderdeel van haar betrokkenheid bij mensenrechtenmechanismen van de Verenigde Naties, zoals de Universele Periodieke Doorlichting, heeft Karapatan consequent benadrukt dat het dringend noodzakelijk is om druk uit te oefenen op de Filippijnse regering om de wet op de mensenrechtenverdedigers aan te nemen, gezien de verslechterende mensenrechtensituatie in het land.
«Deze wetgeving belicht uitvoerig de behoeften en bedreigingen van belangenbehartiging tegenover door de staat gesteunde aanvallen en is een essentiële stap voor mensen, gemeenschappen en belangenbehartigers om ons werk te kunnen voortzetten. We worden gecriminaliseerd en gestigmatiseerd als «vijanden van de staat», «terroristen», «destabilisatoren» en andere etiketten om aanvallen op ons te rechtvaardigen onder het mom van anti-oproerprogramma's en ander repressief beleid. Het is een georkestreerde en systematische poging om HRD's in diskrediet te brengen en het wordt allemaal methodisch gedaan om ons onze stem te ontnemen», zei Tinay Palabay, Karapatan.
Tinay Palabay, algemeen secretaris van Karapatan, was aanwezig als hulpverlener bij een hoorzitting van de commissie van het Huis van Afgevaardigden over het wetsvoorstel voor mensenrechtenverdedigers.
Antiterrorismewet
In juli, terwijl het land vocht tegen de COVID 19 pandemie en de rechtenschendingen toenamen door de gemilitariseerde reactie van de regering op de gezondheidscrisis, ondertekende president Duterte de antiterrorismewet. Defensiegroepen vreesden dat de regering deze wet zou gebruiken om tegenstanders te vervolgen en dissidenten de mond te snoeren. Terwijl ze blijven aandringen op de goedkeuring van de HRD-wet, zijn rechtenverdedigers kwetsbaarder geworden door de goedkeuring van de antiterrorismewet, vooral in het klimaat van straffeloosheid dat momenteel in het land heerst.
Gevolgen voor mensenrechtenverdedigers
Jigs Clamor, plaatsvervangend secretaris-generaal van Karapatan, legde in detail uit hoe deze wet mensenrechtenverdedigers en hun eisen zou beïnvloeden:
- Onder de zeer brede en vage definitie van terrorisme kan de overheid de rechten die gegarandeerd worden door de Human Rights Act en haar verplichtingen om mensenrechtenverdedigers te beschermen gewoon negeren zodra een activist of organisatie als terrorist wordt bestempeld.
- Als een mensenrechtenactivist eenmaal als terrorist is aangemerkt, kan hij worden onderworpen aan toezicht, ongegronde arrestatie en detentie zonder aanklacht gedurende meer dan 14 dagen.
- De overheid kan de bankrekeningen bevriezen van individuen of organisaties die ze classificeert als terroristen en de bronnen van hun fondsen, zowel buitenlandse als lokale, blokkeren.
In dit opzicht zal de antiterrorismewet het voor de regering gemakkelijker maken om mensenrechtenclaims en protesten aan te vallen. Al voor de invoering van deze wet hebben Karapatan en andere progressieve organisaties te maken gehad met verschillende aanklachten van de regering, terwijl het Hof hun verzoeken om in beroep te gaan blijft negeren. d'amparo en’habeas corpus tegen de niet aflatende intimidatie van mensenrechtenactivisten door de staatsveiligheidstroepen.
Groeiende oppositie
Als er iets is waar de regering niet op heeft gerekend, dan is het wel de mate waarin de antiterrorismewet publieke verontwaardiging oproept en verschillende sectoren van de samenleving samenbrengt in verzet tegen en kritiek op de wet: van grote industriële groepen tot kleine boeren en vissers, studenten, geestelijken, inheemse volken, arme stedelijke gemeenschappen, moslimgemeenschappen, advocaten, leraren, werknemers, bekende persoonlijkheden en vele anderen. In de recente geschiedenis heeft geen enkel ander stuk wetgeving op zo'n sterke publieke tegenstand gestuit.
Petities zijn bij het Hooggerechtshof binnengestroomd om de implementatie van de wet tegen te houden. Sociale mediaplatforms staan vol met berichten over de gevolgen van de wet en de gevaren die deze met zich meebrengt voor de mensenrechten en de vrijheid. Activisten hebben de beperkingen van COVID 19 op sociale bijeenkomsten getrotseerd om massaprotesten tegen de wet te organiseren.
“Ondanks de pogingen van de machthebbers om rechtenverdedigers te demoniseren, zijn we uiteindelijk gewone Filippino's - leraren, priesters, vakbondsleden, kunstenaars, gezondheidswerkers, inheemse leiders, boeren en anderen. We zijn geen vijanden; we zijn actoren in de voortdurende ontwikkeling van een waardig leven voor iedereen. We publiceren mensenrechtenschendingen en eisen dat de verantwoordelijken hun verantwoordelijkheid nemen. We zijn getuige van steeds meer mensenrechtenschendingen, repressief beleid en de inkrimping van wat bekend staat als burgerlijke ruimte, en dit zijn veelzeggende tekenen van de noodzaak om te strijden voor de basisrechten en fundamentele vrijheden van mensen in elk mogelijk forum, inclusief de wetgevende arena», zegt Palabay.
