De internationale gemeenschap heeft onevenredig veel geïnvesteerd in de Covid-19 vaccinatiecampagne, ten koste van alternatieve strategieën en het versterken van de volksgezondheidssystemen. Jasper Thys, hoofd beleid en campagnes bij Viva Salud, pleit voor een aanpak die prioriteit geeft aan sociale rechtvaardigheid.
Vandaag is het Wereldgezondheidsdag, 7 april. Elk jaar verheffen sociale bewegingen, NGO's, vakbonden en gezondheidsactivisten hun stem op deze dag om op te roepen tot een eerlijker gezondheidsbeleid. Dit jaar valt 7 april ongeveer samen met het einde van de coronavirus pandemie. Tenminste, dat is wat de leiders van een beperkte groep landen over de hele wereld ons willen doen geloven. Want terwijl een aantal rijke landen schaamteloos het einde van de pandemie aankondigen, blijven ze tegelijkertijd de wereldwijde toegang tot vaccins tegen Covid-19 belemmeren. Dit zegt veel over de manier waarop onze wereld werkt. En het roept veel vragen op over de internationale aanpak van de pandemie. Was het een goed idee om vaccins te beschouwen als een wonderoplossing voor deze crisis?
Massamobilisatie
In de eerste paar maanden van 2020 was er een ongekende mobilisatie van middelen om een oplossing te vinden voor de gezondheidscrisis. In een mum van tijd hebben overheden miljarden euro's vrijgemaakt om de ontwikkeling, productie en wereldwijde distributie van vaccins te versnellen.
Moderna heeft bijvoorbeeld in totaal $10 miljard van de Amerikaanse belastingbetaler gekregen om haar vaccin te ontwikkelen.1. Donaties aan COVAX, het mechanisme om de toegang tot coronavirusvaccins in lage-inkomenslanden te verbeteren, bereikten in januari 2022 een bedrag van $ 13 miljard. Deze bedragen vormen slechts een fractie van de vele miljarden die regeringen hebben betaald om - laten we hier duidelijk over zijn - levensreddende vaccins te kopen.
De internationale gemeenschap heeft onevenredig veel geld geïnvesteerd in de Covid-19 vaccinatiecampagne. Maar wat heeft het voor ons opgeleverd?
Een slimme investering?
Ten eerste hebben we wereldwijd nog steeds een vaccinatietekort. Terwijl we in Europa worden uitgenodigd voor een vierde injectie, heeft slechts 15 % van de bevolking in lage-inkomenslanden een eerste vaccin tegen het coronavirus gekregen. Het risico op nieuwe varianten van het virus blijft dus bestaan en de pandemie is nog niet voorbij. Elke dag verliezen wereldwijd zo'n 5.000 mensen het leven aan Covid-19.
Ten tweede zijn er miljoenen euro's overgemaakt van ons socialezekerheidsstelsel naar de aandeelhouders van de farmaceutische industrie. Volgens een onderzoek van Oxfam betaalde ons land 19,5 euro voor een dosis Vaccin Pfizer, De productiekosten zijn minder dan €1,1. De CEO's van Pfizer, BioNTech en Moderna winnen samen 100 miljoen tijdens de pandemie. Tegelijkertijd blijven de uitdagingen voor de gezondheidszorg en zorgverleners groter dan ooit.
Ten derde is de aandacht voor andere ziekten op de achtergrond geraakt door de nadruk op de Covid-19 vaccinatiecampagne. Deze strategie is natuurlijk niet zonder risico. In veel lage-inkomenslanden, met name in Afrika ten zuiden van de Sahara, wordt de bevolking harder getroffen door ziekten als malaria, tuberculose en HIV/AIDS dan door Covid-19. In plaats van massaal te investeren in een vaccinatiecampagne tegen Covid-19, wordt de aandacht gericht op andere ziekten. In plaats van massaal te investeren in een vaccinatiecampagne tegen Covid-19, zou het geld beter besteed kunnen worden aan het versterken van de eerstelijns gezondheidszorg. Op die manier kunnen alle gezondheidsproblemen op een geïntegreerde manier worden aangepakt.
Sociale rechtvaardigheid tot prioriteit maken
Dr Tedros, directeur-generaal van de Wereldgezondheidsorganisatie, zei Met vaccins alleen zal geen enkel land deze crisis te boven komen«. Het is dus hoog tijd dat we dit advies serieus nemen in het licht van toekomstige gezondheidscrises en nadenken over een veelzijdige aanpak van de pandemie. Sociale rechtvaardigheid moet een prioriteit zijn. Immers, hoe groter de gelijkheid in een samenleving, hoe beter de gezondheid en het algemene welzijn van de burgers.2. Ook en vooral tijdens een pandemie.
In hun post-Covid-19 herstelbeleid moeten regeringen daarom tal van maatregelen nemen om ongelijkheid weg te nemen. Dit kan in de eerste plaats door zich te richten op de behoeften van de meest kwetsbare groepen. Van de werknemer in de vleesverwerkende industrie tot de nieuwkomer in een dichtbevolkt stedelijk gebied. Het coronavirus en de gezondheidsmaatregelen hebben de meest kwetsbare groepen het hardst getroffen. Door sociale bewegingen en maatschappelijke organisaties meer te betrekken bij het gezondheidsbeleid, kan beter tegemoet worden gekomen aan de behoeften van deze groepen.
Bovendien moet er op alle werkterreinen rekening worden gehouden met gezondheid. Hoe kunnen we zorgen voor gezonde arbeidsomstandigheden? Met welk mobiliteitsbeleid kunnen meer mensen zich verplaatsen? En hoe kunnen we gezonder voedsel op het bord van de mensen leggen? Onze gezondheid wordt 85 % bepaald door de omgeving waarin we leven, de kwaliteit en toegankelijkheid van de gezondheidszorg en een aantal andere factoren. andere factoren zoals ons inkomen, opleidingsniveau en werkomstandigheden. Door op verschillende beleidsterreinen preventief aandacht te besteden aan gezondheid, maken we de samenleving egalitairder en beter bestand tegen toekomstige epidemieën.
Tot slot moeten we meer investeren in volksgezondheid en werken aan een sterk systeem voor eerstelijnsgezondheidszorg. Dit zal de arbeidsomstandigheden voor zorgpersoneel verbeteren en de gezondheidszorg toegankelijker, efficiënter en van betere kwaliteit maken voor iedereen.
Pas als deze lessen wereldwijd worden toegepast, kunnen gezondheidscampagnevoerders Wereldgezondheidsdag met enthousiasme en uitbundigheid vieren.
1 Het bedrijf heeft nu volledig dit bedrag omgezet in winst.
2 Richard Wilkinson & Kate Pickett (2009). Het spirituele niveau: Waarom meer egalitaire samenlevingen het bijna altijd beter doen. Londen: Allen Lane.
